Cinsiyet Belası Özeti ve Konusu

Cinsiyet Belası – Judith Butler

Tür:	Araştırma – Tarih
Yazar:	Judith Butler
Yayınlanma Zamanı:	2008
Yayınevi:	Metis Yayınları
ISBN:	9789753426725

Mevzusu

Kitap, “hanım”, “adam” benzer biçimde cinsiyet kimliklerinin naturel ve değişmez olmadığını, toplumsal normlar, dil ve yeniden eden davranışlar kanalıyla üretilen yapılar bulunduğunu savunur. “Toplumsal cinsiyet performatiftir” teziyle, cinsiyetin bir öz değil, devamlı meydana getirilen pratiklerle kurulan bir süreç bulunduğunu gösterir. Kitap, feminizm ve queer kuram açısından kimliklerin iyi mi oluştuğunu sorgulayarak durağan(durgun) kimlik anlayışını altüst etmeyi amaçlar.

Cinsiyet Belası Özeti

Judith Butler, Cinsiyet Belası eserinde “hanım”, “adam”, “naturel cinsiyet” benzer biçimde kavramların değişmez, özsel ve biyolojik gerçeklikler olduğu varsayımını kökten sorgular. Feminizmin bir çok süre dayandığı “hanım” öznesinin tekil ve durağan(durgun) bir kimlik benzer biçimde ele alınmasının hem kuramsal hem de politik olarak dışlayıcı sonuçlar doğurduğunu savunur.

Butler’a gore cinsiyet, kişinin içindeki bir özün dışavurumu değildir. Gündelik hayatta gövde, dil, jest, davranış ve toplumsal beklentiler vasıtasıyla devamlı yeniden edilen normların etkisiyle üretilen bir süreçtir. Bu yüzden “toplumsal cinsiyet performatiftir” ifadesiyle, cinsiyetin bir “olma” halinden fazlaca bir “yapma” biçimi bulunduğunu ileri sürer.

Kitap, biyolojik cinsiyetin naturel, toplumsal cinsiyetin ise kültürel olduğu yönündeki yaygın ayrımı da problemleştirir, bu sebeple Butler’a gore “tabiat” olarak sunulan biyolojik kategoriler bile dil, iktidar ve toplumsal anlamlandırma süreçleriyle şekillenir. Yapısalcılık ve ruh çözümü geleneklerini (Freud, Lacan, Lévi-Strauss) eleştirel şekilde tekrardan okuyarak, cinsiyet ve arzunun “heteroseksüel matris” adını verdiği kültürel bir seviye içinde anlaşılır kılındığını, şu demek oluyor ki erkek-maskülen-kadına yönelim ve kadın-feminen-erkeğe yönelim eşleştirmelerinin “naturel” benzer biçimde gösterildiğini ortaya koyar. Bu matrisin haricinde kalan kimlik ve arzuların ise düşünülmesi zor, sapkın ya da görünmez hale getirildiğini gösterir.

Butler, cinsiyet normlarının zorlayıcı enerjisini kabul etmekle beraber, bu normların sadece devamlı yeniden kanalıyla var olabildiğini vurgulayarak, dönüşümün de gene bu tekrarların içindeki çatlaklardan doğabileceğini savunur. Bu bağlamda parodi, öykünmek ve drag benzer biçimde pratiklerin “naturel cinsiyet” fikrini sarsarak cinsiyetin aslına bakarsak baştan beri sahnelenmiş ve düzenlenmiş bir performans bulunduğunu görünür kılabildiğini tartışır.

Netice olarak kitap, ne cinsiyeti bütünüyle inkar eder ne de onu tadı bir tercihe indirger. Aksine, cinsiyetin toplumsal iktidar ilişkileri içinde kurulan, tekrarlarla pekiştirilen fakat bununla beraber dönüştürülebilen bir yapı bulunduğunu göstererek, feminizm ve queer kuram için durağan(durgun) kimliklere dayanmayan, daha kapsayıcı ve eleştirel bir siyasal düşünme biçimi önermeyi amaçlar.

Cinsiyet Belası – Kitap Açıklaması

1990’da yayımlandığında feminist kuramda ve toplumsal cinsiyet araştırmalarında çığır açan, queer kuramın öncü metinlerinden sayılan Cinsiyet Belası nihayet Türkçede. Judith Butler’ın cinsiyetin ne seviyede ‘naturel’ bulunduğunu sorgulayarak cinsiyetin performatif yapısına dair kışkırtıcı savını ilk kez ortaya koyduğu bu metin, birbiriyle bağlantılı pek fazlaca tartışmayı birden barındırıyor.

(Tanıtım Bülteninden)