Kongo’ya Ağıt – Jean-Cristophe Grange
Karakterler
Gregorie Morvan: Soğukkanlı, manipülatif, gücü ve statüyü korumak için yalan üretmekten çekinmeyen, geçmişte Kongo’da haber alma maden hattında kirli işlere bulaşmış, başarılarını bir çok süre örtbas ve ruhsal zorlamayla inşa eden bir figürdür. Otoriterliğiyle ailesini hem şekillendiren hem kıran merkez kişidir.
Erwan Morvan: Soruşturmacı, dürüst, babasının karanlığını açığa çıkarmaya kesin bir karakterdir. Titiz bir kriminal analist olup yüksek gözlem gücüne haiz, sezgisel zekası güçlüdür. Gregoire’ın yalan mimarisine karşı etik bir duruş taşır. Kongo’ya dönüşü, hem mesleki hem kişisel hesaplaşma yolculuğudur.
Loïc Morvan: Zekası yüksek fakat kendine zarar verme eğilimi olan, bağımlılıkla savaşım eden kardeş. Finans kökenli, analitik fakat duygusal olarak dengesizdir. Aile travmalarının en ağırını taşıyanlardan biridir. İtalya ve Paris hattındaki soruşturmada beklenmedik bir çözümleyici role dönüşür.
Gaëlle Morvan: Duyarlı, kırılgan, geçmiş travmalarıyla boğuşan fakat içsel direnci yüksek biridir. Psikiyatrik tedavi görür, manipülasyona açık fakat bununla beraber sezgisel olarak güçlüdür. Roman süresince “kurban” kimliğinden çıkarak kendi farkındalığını ve enerjisini bulur.
Çivi Adam (Hayalet Antagonist): Tek bir şahıs olmaktan fazlaca, dizgesel şiddetin sembolüdür. Afrika’daki maden savaşları, haber alma oyunları ve sömürge sonrası kaosun bedenleşmiş halidir. Roman süresince bir “mit”, bir “taktik vasıta” ve bir “örtbas mekanizması” olarak karşımıza çıkar.
Afrika’daki milis liderleri, maden patronları, eski haber alma bağlantıları: Her biri Gregoire’ın geçmişinin parçalarıdır. Kimi süre düşman, kimi süre eski ortak; güç ilişkileri üstünden tanımlanan, etik sınırları olmayan, çıkar odaklı figürlerdir.
Mevzusu
Kongo’ya Ağıt, Morvan ailesinin geçmişte Kongo’da işlenen cinayetler, haber alma operasyonları ve maden savaşlarıyla bağını kronolojik olarak açığa çıkarır. Roman, “Çivi Adam” dosyası üstünden hem bir aile yalanının çöküşünü hem de Afrika’daki sömürgeci şiddetin bugüne uzanan etkilerini ortaya koyar. Temel mevzu, bir ailenin karanlık mirasıyla, bir ülkenin kirli geçmişinin kesiştiği büyük bir hesaplaşmadır.
Kongo’ya Ağıt Özeti
Kongo’ya Ağıt, Lontano’nun derhal arkasından adım atar ve Morvan ailesinin çözülmemiş geçmişini, Afrika’daki eski suçları ve “Çivi Adam” dosyasını sonuna kadar götürmüş olan bir devam romanıdır. Hikâye kronolojik olarak, Gregoire Morvan ile oğlu Erwan’ın Kongo-Kinşasa’daki Lubumbashi Havalimanı’nda uçağa binmek suretiyle olmalarıyla açılır; Gregoire görünürde son bir maden (koltan) işi için, Erwan ise babasının 1970’lerde Kongo’da yakaladığı iddia edilen efsanevi seri katil “Çivi Adam”la ilgili gerçekleri ortaya çıkarmak ve aileyi senelerdir zehirleyen yalanların kökenine gitmek için Afrika’dadır.
Baba oğul Kongo’ya girdikleri andan itibaren, Morvan’ın eski bağlantıları, maden şirketleri, milis liderleri ve Fransız istihbaratıyla örülü karanlık ağı tekrardan canlanır; Erwan, babasının seneler ilkin Lontano bölgesinde yürüttüğü soruşturmanın resmi anlatısının tutarsızlıklarını farkına varır ve “Çivi Adam”ın tekil bir caniden fazlaca, iç cenk, sömürge mirası ve yasa dışı maden ticaretini örten bir “senaryo” olabileceğini anlamaya adım atar. Kongo’nun içlerine doğru ilerledikçe ikili, Lontano’daki eski kırım alanlarına, terk edilmiş kamplara ve Morvan’ın seneler ilkin kendi yükselişi için manipüle etmiş olduğu operasyonların izlerine ulaşır; Erwan, hem kendi çocukluğunun hem de kardeşlerinin yaşamını belirleyen olayların, babasının kişisel çıkarları ile Fransa’nın Afrika’daki kirli çıkar siyasetinin iç içe geçmiş ürünü bulunduğunu adım adım öğrenir.
Afrika cephesinde bu hesaplaşma sürerken, Fransa’da kalan öteki iki kardeş, Loïc ve Gaëlle’nin hikâyeleri Avrupa’da eşzamanlı olarak ilerler: Kokaine bağımlılığından çıkmaya çalışan finansçı Loïc, eski karısının nefret etmiş olduğu babasının İtalya’da öldürülmesi üstüne Floransa’ya gider ve cinayetin bayağı bir aile dramı değil, Avrupa üstünden yürütülen bir tabanca ve maden kaçakçılığı hattıyla bağlantılı bulunduğunu, bu hattın da geçmişte Kongo’daki çatışmalar ve “Çivi Adam” dosyasıyla kesiştiğini keşfeder; bu sırada Gaëlle, Paris’te travmalarından sıyrılıp düzgüsel bir hayata dönmeye çalışırken, bir taraftan psikiyatristine ve terapi sürecine tutunur, öteki taraftan da Erwan’ın ekibinden bir bayan polisle bağlantı kurarak yeni ortaya çıkan bir takım yırtıcı cinayeti takip etmeye adım atar.
Floransa’da Loïc’in araştırmış olduğu katliam zinciri ile Paris’te Gaëlle’nin çevresinde şekillenen karanlık psikiyatri figürü ve sapkın cinayetler, kısa süre içinde aynı temel motife, şu demek oluyor ki “Çivi Adam”ın güncellenmiş, ruhsal olarak sofistike bir versiyonuna bağlanır; Loïc, işin içinde Avrupa’da saygı duyulan görünen firmalar, klinikler ve lobi ağlarının bulunduğunu, bunların Kongo’daki maden gelirleri ve eski haber alma operasyonlarıyla finanse edildiğini çözmeye adım atar.
Romanın orta bölümünde, dört ayrı hat –Kongo’da Gregoire–Erwan, Floransa’da Loïc, Paris’te Gaëlle– giderek daha sık iç içe geçer: Erwan Kongo’nun içlerinde, Lontano civarındaki hayalet şehirlerde, seneler önceki “Çivi Adam” cinayetlerinin gerçek kronolojisini ve kurban profilini çıkarırken, babasının resmi raporlarının gerçekte hem siyasal bir örtbas, hem de kendi kariyerini inşa etmek için kurgulanmış bir hikâye bulunduğunu, bazı masumların bilgili şekilde suçlu duyuru edilip tasfiye edildiğini ve Morvan ailesinin yükselişinin bu düzmece zafer üstüne kurulduğunu anlamış olur. Gregoire ise oğlundan olabildiğince gerçeği saklamaya çalışsa da Kongo’daki eski düşmanları, milis şefleri ve iş ortakları teker teker ortaya çıkınca manevra alanı daralır, ailesini koruma iddiasıyla işlediği suçların aslına bakarsak herkesi daha fazlaca tehlikeye attığı açığa çıkar.
Aynı esnada Loïc’in İtalya ve Fransa içinde takip etmiş olduğu tabanca kaçakçılığı hattının arkasından, seneler ilkin Kongo’daki çatışmalardan zenginleşen ve Morvan’ın kurduğu ağla bağlantılı, “Çivi Adam” mitini gerektiğinde tehdit, gerektiğinde örtbas aracı olarak kullanan bir yapı çıkarken; Gaëlle, terapistine ve çevresindeki “bakım” figürlerine dair ipuçlarını birleştirdikçe, kendi ruhsal kırılmalarının da bu ağ tarafınca istismar edildiğini, yakınındaki insanların kimliklerinin ve rolleriyle ilgili bilmiş olduğu pek fazlaca şeyin yalan bulunduğunu farkına varır. Son bölümde tüm yollar, romanda devamlı yeniden eden bir cümleyi doğrularcasına, aynı cehennem odağına çıkar: Kongo’da geçmişte işlenen cinayetlerin gerçek failleri, Morvan’ın üstünü örttüğü operasyonlar, Avrupa’daki yeni cinayetlerin ardındaki mastermind ve “Çivi Adam”ın gerçek anlamı tek bir kurumsal–kişisel düğümde çözülür; Erwan, babasının Kongo’da seneler ilkin oynadığı oyunun bedelini hem kendi vicdanında hem de hukuki düzlemde hesaplaşma noktasına getirirken, Gregoire artık hem Afrika’da hem Fransa’da kurduğu düzenin dağılmakta bulunduğunu, ailesini korumak için kurduğu yalan mimarisinin çocuklarını parçalamaktan başka işe yaramadığını görür. Kongo’daki final çatışmaları, milis baskınları, maden sahalarında yaşanmış olan ihanetler ve Avrupa’daki soruşturmaların neticeleri iç içe ilerler.
Morvan ailesinin her bir üyesi, kendi cephesinde “Çivi Adam”la –şu demek oluyor ki hem somut katille, hem de bu figürü üretmiş sömürgeci–istihbaratçı zihniyetle– yüzleşir. Sonuçta kimlikler ve roller hakkında birden fazla ters köşe yaşanır; ilk romanda (Lontano) kati sandığımız bazı cevapların yanlış ya da tamamlanmamış olduğu ortaya çıkar, gerçek fail zinciri açıklığa kavuşur, Morvan ailesinin Kongo’yla ve birbirleriyle ilişkisi kökünden sarsılır. R
Roman, klasik bir “hepimiz mutlu bitti” kapanışı yerine, gerçeğin açığa çıkmasının bedelini ödeyen, ağır ziyan olmuş fakat kendi payına düşen hakikati öğrenmiş bir ailenin ve Kongo’daki sömürgeci–paracı şiddetin asla tam olarak kapanmayan dosyasının üstünde sonlanır; böylece hem Lontano’da süregelen polisiye soruşturma tamamlanır, hem de Grangé, Morvanlar üstünden Afrika’daki maden savaşları, Batı’nın kirli mirası, travma ve aile içi sertlik temalarını kronolojik ve mantıksal bir bütünlükle bağlayarak hikâyeyi kapatır.
Kongo’ya Ağıt – Kitap Açıklaması
Jean-Christophe Grange, Kongo’ya Ağıt ile Lontano’yu sürdürüyor!
Tüm yollar cehenneme çıkıyor…
Afrika’da, Floransa’da, Paris’te…
Düşman aynı: Çivi Adam!
İblisle son düello başlıyor!..
(Tanıtım Bülteninden)
