SORULAR
SORU – KAZANIM EŞLEŞTİRMESİ – SENARYO 1
| Sual | Birim | Mevzu / Alan | Kazanım | Sual Puanı |
| 1. Sual | Roman | Dil Bilgisi | A.2.16. Metinlerden hareketle dil bilgisi emek harcamaları yapar. | 20 |
| 2. Sual | Tiyatro | Okuma | A.3.4. Metindeki çatışmaları belirler. | 20 |
| 3. Sual | Tiyatro | Okuma | A.3.11. Metni yorumlar. | 20 |
| 4. Sual | Eleştiri | Okuma | A.4.5. Metindeki ifade biçimlerini, düşünceyi geliştirme yollarını ve bunların işlevlerini belirler. | 20 |
| 5. Sual | Eleştiri | Yazma | B.1-B.12. Okudukları bir roman, hikâye yada şiirle ilgili eleştiri yazar. | 20 |
| Toplam | 100 |
Izahat:
Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır. Cevaplarınızı yazım ve noktalama kurallarına dikkat ederek yazınız.
Sual-1: Roman / Dil Bilgisi — 20 Puan
Aşağıdaki parçada yazım, noktalama ve anlatım bakımından yanlışlıklar bulunmaktadır.
Metin
Roman da, kahramanın yalnızlığı ve toplumla çatışması başarı göstermiş bir halde anlatılmıştır. Yazarın kullandığı dil oldukça mütevazi ve anlaşılırdır bu durum okurun metne kolayca yaklaşmasını sağlar. Eserde birçok karakterlerin iç çatışmaları üstünde durulur. Baş kahraman, yaşamış olduğu zorluklara karşın umudunu yitik etmez. Romanın mevzusu, ferdin cemiyet içinde kendini aramasını anlatmaktadır.
Sual:
Bu parçadaki beş hatası belirleyiniz ve doğru biçimlerini yazınız.
Sual-2: Tiyatro / Çatışma — 20 Puan
Aşağıdaki tiyatro parçasını okuyun.
Metin
SAHNE: Eski bir konak odası. Duvarlarda solmuş aile fotoğrafları, ortada büyük bir tahta masa vardır. Pencereden dışarıdaki inşaat sesleri duyulur.
BABA: Bu konağı satarsak tamamımız rahat ederiz. Artık kimse bu eski duvarların içinde yaşamak istemiyor.
DEFNE: Bu duvarlar eski olabilir; fakat burada dedemin kitapları, annemin sesi, çocukluğumuzun izi var.
BABA: İzlerle karın doymaz kızım. Kent değişiyor. Ikimiz de değişmeliyiz.
DEFNE: Değişmek, geçmişi yok etmek değildir. Onu anlayarak bugüne taşımaktır.
BABA: Sen duygularınla konuşuyorsun. Ben geleceğimizi düşünüyorum.
DEFNE: Ben de geleceği düşünüyorum; fakat köklerini bilmeyenin bir geleceği de olması imkansız.
Sual:
Bu tiyatro parçasında yer edinen iki çatışmayı belirleyiniz. Belirlediğiniz çatışmaları metinden örneklerle açıklayınız.
Sual-3: Tiyatro / Metni Yorumlama — 20 Puan
Yukarıdaki tiyatro parçasından hareketle aşağıdaki suali cevaplayınız.
Sual:
Defne’nin “Köklerini bilmeyenin bir geleceği de olması imkansız.” sözüyle anlatmak istediği fikir nedir? Bu sözden hareketle tiyatro parçasının iletisini yorumlayınız.
Sual-4: Eleştiri / Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları — 20 Puan
Aşağıdaki eleştiri metnini okuyun.
Metin
Bir şiiri değerlendirirken yalnızca mevzusuna bakmak kafi değildir. Bu sebeple şiirin aslolan gücü, sözcüklerin birbirleriyle kurduğu ilişkide ve okurda uyandırdığı duyguda ortaya çıkar. Mesela bir ozan “akşam” sözcüğünü yalnızca günün bitişi anlamında kullanmaz; bu sözcük kimi süre yaşlılığı, hüznü ya da içe dönüşü çağrıştırabilir. Benzer halde romanda da mekân, yalnızca olayların geçmiş olduğu yer değildir; kahramanın ruh hâlini yansıtan bir unsur hâline gelebilir. Bundan dolayı başarı göstermiş bir edebî yapıt, görünen anlamın arkasında yeni anlam katmanları oluşturabilen eserdir.
Sual:
Bu metinde kullanılan ifade biçimini ve iki düşünceyi geliştirme yolunu belirleyiniz. Bunların metindeki işlevlerini açıklayınız.
Sual-5: Eleştiri Yazma — 20 Puan
Aşağıdaki şiiri okuyun.
Geç Kalan Yolcu
Bir tren düdüğü kaldı akşamdan,
Boş peronda titreyen bir bekleyiş.
Elimde eski bir bilet,
Gözlerimde yarım kalmış bir gidiş.
Sokak lambaları suskun,
Rüzgâr, unutulmuş sözleri taşır.
İnsan kimi zaman bir yere varmak için değil,
Nereye ilişik bulunduğunu idrak etmek için yola çıkar.
Sual:
Bu şiirle ilgili minimum sekiz cümleden oluşan bir eleştiri yazısı yazınız.
Yazınızda şu noktalara değininiz:
- Şiirin mevzusu ve teması
- Şiirdeki duygu atmosferi
- Dil ve ifade özellikleri
- İmge ve semboller
- Şiirin kuvvetli yada zayıf bulduğunuz yönleri
CEVAP ANAHTARI VE PUANLAMA
Sual-1: Roman / Dil Bilgisi — 20 Puan
Doğru cevaplar:
- Roman da → Romanda
Ayrı yazılmış hâl eki bitişik yazılmalıdır. - Yazarın kullandığı dil oldukça mütevazi ve anlaşılırdır bu durum…
→ Yazarın kullandığı dil oldukça mütevazi ve anlaşılırdır. Bu durum…
İki bağımsız cümle arasına nokta konmalıdır. - birçok karakterlerin → birçok karakterin
“Birçok” sözcüğünden sonrasında gelen isim tekil kullanılır; ek olarak gereksiz çoğul eki ifade bozukluğu oluşturur. - Baş kahraman → Başkahraman
Sözcük bitişik yazılmalıdır. - yitik etmez → kaybetmez
Sözcüğün doğru yazımı “yitirmek”tir. - Romanın mevzusu, ferdin cemiyet içinde kendini aramasını anlatmaktadır.
→ Roman, ferdin cemiyet içinde kendini aramasını anlatmaktadır.
yada
→ Romanın mevzusu, ferdin cemiyet içinde kendini aramasıdır.
“Romanın mevzusu anlatmaktadır.” ifadesinde özne-yüklem uyumsuzluğundan kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır.
Puanlama:
- Her doğru yanlış tespiti: 2 puan
- Her doğru düzeltme ve izahat: 2 puan
- Toplam: 20 puan
Öğrencinin beş doğru yanlış ve düzeltme vermesi tam puan için yeterlidir.
Sual-2: Tiyatro / Çatışma — 20 Puan
Ihtimaller içinde doğru cevaplar:
Parçada şu çatışmalar belirlenebilir:
- Dönem çatışması:
Baba, konağı satmak ve ekonomik rahatlık elde etmek isterken Defne konağın aile geçmişini temsil ettiğini savunmaktadır. - Geçmiş-gelecek çatışması:
Baba geleceği maddi güvenceyle ilişkilendirirken Defne geleceğin geçmişle bağ kurularak inşa edilmesi icap ettiğini düşünmektedir. - Maddi değer-manevi kıymet çatışması:
Baba için konak satılabilecek bir mülktür. Defne için ise aile hatıralarını ve kültürel sürekliliği temsil eden içsel bir değerdir. - Değişiklik-koruma çatışması:
Baba değişimi eski olanı terk etmek olarak görür. Defne ise değişimin geçmişi yok etmeden de gerçekleşebileceğini savunur.
Puanlama:
- Birinci çatışmayı doğru belirleme: 5 puan
- Birinci çatışmayı metinle izahat: 5 puan
- İkinci çatışmayı doğru belirleme: 5 puan
- İkinci çatışmayı metinle izahat: 5 puan
Sual-3: Tiyatro / Metni Yorumlama — 20 Puan
Örnek yanıt:
Defne’nin “Köklerini bilmeyenin bir geleceği de olması imkansız.” sözü, geçmişle bağ kurmadan sağlam bir gelecek kurulamayacağını anlatır. Buradaki “kök” aileyi, hatıraları, kültürü ve geçmişten gelen değerleri temsil eder. Defne’ye gore değişmek gereklidir; sadece değişiklik, geçmişi tamamen yok etmek anlamına gelmemelidir. Tiyatro parçasının iletisi, maddi kazanç uğruna içsel değerlerin göz ardı edilmemesi gerektiğidir. Gelecek, geçmişten gelen değerler korunarak daha anlamlı hâle getirilebilir.
Puanlama:
- Sözün mecaz anlamını izahat: 6 puan
- Metnin genel iletisini yorumlama: 6 puan
- Defne ve Baba’nın bakış açılarıyla ilişki kurma: 4 puan
- Açık, tutarlı ve tertipli ifade: 4 puan
Sual-4: Eleştiri / Ifade Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları — 20 Puan
Doğru cevaplar:
Ifade biçimi:
Metinde ağırlıklı olarak açıklayıcı anlatım kullanılmıştır. Bu sebeple yazar, şiirin ve edebî eserin iyi mi değerlendirilmesi icap ettiğini data vererek açıklamaktadır. Tartışmacı anlatım özellikleri de görülür; bundan dolayı metin, “şiiri yalnızca mevzusuna gore değerlendirmek kafi değildir” düşüncesini savunmaktadır.
Düşünceyi geliştirme yolları:
- Örnekleme:
“Akşam” sözcüğünün yaşlılık, hüzün yada içe dönüş anlamları taşıyabileceği örnek olarak verilmiştir. Bu örnek, şiirde sözcüklerin görünen anlamlarının ötesine geçebileceğini gösterir. - Karşılaştırma:
Şiirde “akşam” sözcüğünün işlevi ile romanda “mekân” unsurunun işlevi karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma, değişik türlerdeki unsurların derin anlamlar taşıyabileceğini göstermektedir.
Puanlama:
- Ifade biçimini doğru belirleme: 5 puan
- Ifade biçiminin işlevini izahat: 5 puan
- İki düşünceyi geliştirme yolunu belirleme: 6 puan
- Bu yolların metindeki işlevini izahat: 4 puan
Sual-5: Eleştiri Yazma — 20 Puan
Beklenen yanıt:
Öğrencinin verilen şiiri konu, tema, duygu atmosferi, dil-anlatım, imge ve semboller bakımından değerlendiren bir eleştiri yazısı yazması beklenir. Cevaplar öğrenciden öğrenciye değişebilir.
Örnek yanıt:
“Geç Kalan Yolcu” şiiri, insanoğlunun ilinti arayışını ve içsel yolculuğunu mevzu almaktadır. Şiirde tren, bilet, peron ve seyahat benzer biçimde semboller kullanılarak insanoğlunun yaşam karşısındaki bekleyişi anlatılmıştır. Şiirin duygu atmosferi hüzünlü, durgun ve düşüncelidir. “Boş peronda titreyen bir bekleyiş” dizesi yalnızlık duygusunu etkili halde yansıtmaktadır. Şiirde mütevazi fakat çağrışım gücü yüksek bir dil kullanılmıştır. Bilhassa “İnsan kimi zaman bir yere varmak için değil, nereye ilişik bulunduğunu idrak etmek için yola çıkar.” dizesi şiirin ana düşüncesini açıkça ortaya koymaktadır. Şiirin kuvvetli yönü, gündelik seyahat unsurlarını insanoğlunun iç dünyasıyla ilişkilendirmesidir. Sadece şiirdeki imgeler birazcık daha çeşitlendirilebilseydi ifade daha varlıklı hâle gelebilirdi.
Puanlama:
- Eleştiri türüne uygun değerlendirme yapma: 4 puan
- Şiirin mevzu ve temasını belirleme: 4 puan
- Dil, ifade, imge ve sembolleri değerlendirme: 5 puan
- Görüşlerini gerekçelendirme: 4 puan
- Minimum sekiz cümle yazma, yazım ve noktalama kurallarına uyma: 3 puan
