Pastoral Senfoni Özeti, Konusu ve Karakterleri

Pastoral Senfoni – Andre Gide

Karakterler

Papaz: Eserin anlatıcısıdır. Evli, çocuk sahibi ve toplumda saygı duyulan bir din adamıdır. Başlangıçta Gertrude’a acıma duygusuyla yaklaştığını düşünür. Sadece bu acıma zaman içinde sahiplenici ve kıskanç bir aşka dönüşür. Günlük süresince davranışlarını dinî gerekçelerle açıklayarak kendini haklı çıkarmaya çalışır.

Gertrude: Minik yaşta yetim kalmış, doğuştan ya da fazlaca ufak yaşlardan itibaren kör olan genç bir kızdır. Papazın yanına vardığında hitabı ve zihinsel gelişimi de oldukça sınırlıdır. Eğitim gördükçe duyarlı, akıllı ve etik sorgulamalar icra eden bir genç hanıma dönüşür.

Amélie: Papazın eşidir. Evin yükünü taşıyan, çocuklarıyla ilgilenen ve kocasının Gertrude’a karşı geliştirdiği aşırı bağlılığı erkenden fark eden kişidir. Papaz onu çoğunlukla soğuk, anlayışsız ve kıskanç biri benzer biçimde gösterir; sadece vakalar ilerledikçe Amélie’nin kaygılarında haklı olduğu anlaşılır.

Jacques: Papazın büyük erkek evladıdır. Gertrude’a âşık olur ve onunla evlenmek ister. Babasının aksine niyetini açıkça dile getirir. Papaz, oğlunun sevgisini ahlaksızlık benzer biçimde göstermeye çalışsa da aslolan amacı Gertrude’u kendisine saklamaktır.

Hekim Martins: Gertrude’un gözlerinin ameliyatla iyileştirilebileceğini söyleyen doktordur. Gertrude’un fizyolojik körlükten kurtulmasını elde eden süreçte mühim rol oynar.

Mevzusu

Kör ve yetim bir genç kız olan Gertrude’u evine alıp eğiten bir papazın öyküsünü anlatır. Papazın başlangıçta acıma olarak görmüş olduğu ilgisi zaman içinde aşka ve kıskançlığa dönüşür. Gertrude’un gözleri açıldığında hem gerçek duygularını hem de papazın ailesine ve kendisine verdiği ziyanı farkına varır; bu durum ağlatısal bir sona neden olur.

Pastoral Senfoni Özeti

İsviçre’nin ufak bir köyünde yaşayan evli ve çocuklu bir Protestan papazdır. Papaz, soğuk ve karlı bir kış günü ölmek suretiyle olan yaşlı bir kadının evine çağrılır. Eve ulaştığında yaşlı kadının öldüğünü görür. Evde ek olarak bakımsız, konuşmakta güçlük çeken ve gözleri görmeyen genç bir kız bulunmaktadır. Kızın kendisiyle ilgilenecek hiçbir yakını yoktur.

Papaz, genç kıza acır ve onu kendi evine götürmeye karar verir. Eşi Amélie, evlerinin aslına bakarsanız kalabalık olması ve maddi imkânlarının sınırı olan olması sebebiyle bu karara sıcak bakmaz. Buna karşın papaz, genç kıza yardım etmenin dinî ve insani bir mesuliyet bulunduğunu düşünür. Kıza Gertrude adını verir ve onun eğitimiyle bizzat ilgilenmeye adım atar.

Gertrude ilk başlarda çevresine karşı ilgisizdir ve kendisini ifade edemez. Papaz büyük bir sabırla ona konuşmayı, nesneleri tanımayı, insanlarla yazışma oluşturmayı ve Braille alfabesiyle okumayı öğretir. Gertrude zaman içinde gelişir, çevresindeki insanları anlamaya ve düşüncelerini ifade etmeye adım atar. Papaz, onun gösterdiği ilerlemeden büyük mutluluk duyar.

Papaz, Gertrude’a yalnızca eğitim vermekle kalmaz, dünyayı da kendi bakış açısına gore anlatır. Genç kızın üzülmemesi için ona yaşamın fena, acı ve günahla dolu yönlerinden söz etmez. Dünyayı sevginin, iyiliğin ve güzelliğin başat olduğu kusursuz bir yer benzer biçimde tanıtır. İncil’den de daha fazlaca sevgi ve merhameti özetleyen bölümleri okur; günah, yasak ve sorumlulukla ilgili bölümleri ise Gertrude’dan uzak meblağ.

Bigün papaz, Gertrude’u bir konsere götürür. Konserde Beethoven’ın “Pastoral Senfoni” adlı eseri çalınır. Gertrude müzikten fazlaca etkilenir ve görünen dünyanın da bu müzik kadar güzel olup olmadığını sorar. Papaz, ona dünyanın fazlaca güzel bulunduğunu anlatır. Kitabın adı da bu senfoniden gelmektedir. Senfoni, Gertrude’un zihninde oluşturulan güzel, rahat fakat gerçeklerden uzak dünyayı simgeler.

Gertrude büyüyüp genç bir karı hâline geldikçe papazın ona ayırdığı vakit ve gösterdiği ilgi artar. Papaz başlangıçta bu ilgiyi yalnızca acıma ve yardım duygusuyla açıklamaktadır. Sadece zaman içinde Gertrude’a âşık olmaya başladığı anlaşılır. Papaz bu gerçeği kabul etmek istemez. Duygularını dinî ve etik gerekçelerle haklı çıkarmaya çalışır. Gertrude’u koruduğunu ve onun mutluluğunu düşündüğünü söyler.

Papazın eşi Amélie, kocasının Gertrude’a karşı duyduğu ilginin düzgüsel olmadığını farkına varır. Papazın zamanının büyük bölümünü Gertrude’a ayırması aile içinde huzursuzluğa neden olur. Amélie kendisini dikkatsizlik edilmiş hisseder. Sadece papaz, eşinin davranışlarını kıskançlık ve anlayışsızlık olarak değerlendirir. Kendi davranışlarının ailesine verdiği ziyanı görmek istemez.

Bu sırada papazın oğlu Jacques da Gertrude’a yakınlaşır. Jacques, Gertrude’a karşı samimi duygular beslemeye adım atar ve onunla evlenmek ister. Düşüncelerini babasına açıkça söyler. Papaz ise oğlunun bu isteğine şiddetle karşı çıkar. Gertrude’un savunmasız bulunduğunu ve Jacques’ın duygularının ona zarar verebileceğini öne sürer.

Aslına bakarsak papazın karşı çıkmasının temelinde kıskançlık bulunmaktadır. Gertrude’un Jacques’ı sevme ihtimali onu rahatsız eder. Bundan dolayı oğlunu Gertrude’dan uzaklaştırır ve Jacques’ın başka bir yere gitmesini sağlar. Gertrude’u da bir süreliğine başka bir evde yaşamaya gönderir. Böylece iki gencin birbirlerine duydukları sevgiyi anlamalarını ve bir araya gelmelerini engeller.

Papaz zaman içinde Gertrude’a âşık bulunduğunu kendi kendine kabul etmeye adım atar. Fakat evli ve din adamı olduğundan bu duygunun yanlış bulunduğunu kabullenemez. Sevgilerinin günah olmadığını, Tanrı’nın sevgiyi yasaklayamayacağını düşünür. Gertrude da kendisini eğiten, korumuş olan ve tüm dünyasını şekillendiren papaza karşı büyük bir bağlılık duyar. Bir süre sonrasında papaz ile Gertrude duygularını birbirlerine açıklarlar.

Sadece Gertrude’un papaza duyduğu sevgi özgür bir seçimden fazlaca bağımlılığa dayanmaktadır. Gertrude dış dünyayı tanımadığı ve hayatındaki en mühim şahıs papaz olduğundan onu sevdiğini düşünmektedir. Papaz ise bu durumu sorgulamak yerine Gertrude’un sevgisinden mutlu olur.

Bir süre sonrasında bir hekim, Gertrude’un gözlerinin ameliyatla açılabileceğini söyler. Bu haber hepimiz için büyük bir ümit deposudur. Fakat papaz, Gertrude’un görmeye başlamasından gizlice korkar. Bu sebeple Gertrude gerçek dünyayı gördüğünde papazın yaşı ile Jacques’ın gençliği arasındaki farkı anlayabilir. Ek olarak Amélie’nin mutsuzluğunu ve evde yaşanmış olan huzursuzluğu fark edebilir.

Gertrude ameliyat edilir ve gözleri açılır. Genç kız ilk kez doğayı, renkleri ve insanların yüzlerini görür. Fakat görmeye başlaması onun için yalnızca mutluluk getirmez. Gerçek dünyayla karşılaştığında papazın kendisine anlattığı kusursuz dünya ile yaşananlar içinde büyük bir fark bulunduğunu anlamış olur.

Gertrude, Amélie’nin yüzündeki derin üzüntüyü görür. Papazın kendisine gösterdiği aşırı ilginin Amélie’yi mutsuz ettiğini ve ailenin huzurunu bozduğunu farkına varır. Böylece papazla olan ilişkisinin doğru olmadığını düşünmeye adım atar.

Gertrude, Jacques’ı gördüğünde daha büyük bir gerçekle karşılaşır. Kör olduğu dönemde papazın yüzünü zihninde hayal etmiş, onu genç ve güzel biri olarak düşünmüştür. Jacques’ın yüzünü gördüğünde zihninde canlandırdığı kişinin aslen Jacques’a benzediğini anlamış olur. Gerçekte sevilmiş olduğu kişinin papaz değil Jacques bulunduğunu farkına varır. Sadece bu gerçeği fazlaca geç anlamıştır.

Papaz, Jacques ile Gertrude’un birbirlerine yaklaşmasını engellemiştir. Jacques da yaşamış olduğu hayal kırıklığından sonrasında dinî bir hayata yönelmeye karar vermiştir. Gertrude kendisini hem Jacques’a olan sevgisini yitirmiş hem de Amélie’nin mutsuzluğuna niçin olmuş biri olarak görür.

Gertrude, öğrendiği gerçekler karşısında büyük bir suçluluk ve üzüntü yaşar. Papazın kendisinden bazı gerçekleri sakladığını, dini kendi isteklerine gore yorumladığını ve Jacques’la birleşmesine engel bulunduğunu anlamış olur. Gözlerinin açılması, onun yalnızca çevresindeki dünyayı değil, insanların gerçek niyetlerini de görmesini elde etmiştir.

Gertrude yaşamış olduğu acıya dayanamaz ve kendisini nehire atarak intihar etmeye çalışır. Çevredeki insanoğlu onu sudan çıkararak kurtarırlar. Sadece soğuk suda uzun süre kalmış olduğu için ağır bir halde hastalanır.

Ölmeden ilkin papazla konuşan Gertrude, gerçek duygularını açıklar. Papazın eşi Amélie’ye zarar verdiklerini ve ilişkilerinin yanlış bulunduğunu söyler. Ek olarak Jacques’ı görmüş olduğu vakit gerçekte sevilmiş olduğu kişinin o bulunduğunu anladığını itiraf eder. Papaz, Gertrude’un Jacques’la hâlâ evlenebileceğini anlatmaya çalışsa da artık fazlaca geçtir.

Gertrude kısa süre sonrasında yaşamını kaybeder. Onun ölümü, papazın yapmış olduğu hataların acı sonucudur. Papaz, Gertrude’u koruduğuna ve ona iyilik yaptığına inanırken aslen kendi kıskançlığı ve bencilliğiyle onun yaşamını yönlendirmiştir. Oğlunun mutluluğunu engellemiş, eşini üzmüş ve Gertrude’un gerçekleri öğrenmesini geciktirmiştir.

Kitabın sonunda papaz büyük bir yalnızlık ve pişmanlık içinde kalır. Yaptıklarını artık tam olarak inkâr edemese de hatalarını fazlaca geç fark etmiştir. Yaratı, insanoğlunun kendi isteklerini iyilik, sevgi yada din adı altında gizleyebileceğini gösterir. Kitabın en mühim düşüncesi, fizyolojik olarak görmekle gerçekleri görmek içinde büyük bir fark olduğudur. Gertrude başlangıçta gözleri görmeyen kişidir; sadece aslolan kör olan, kendi bencilliğini ve çevresindeki insanların acılarını göremeyen papazdır.

Pastoral Senfoni – Kitap Açıklaması

Üç gündür durmadan kar yağıyor; tüm yollar kapanmış oldu. Yazgı beni eve hapsetti. On beş senedir, ilk kez, kasabadaki büyük kiliseye vaaza gidemiyorum. Kim bilir, kim bilir, Tanrı bana bir fırsat veriyor. Uzun süredir yazmayı tasarladığım halde, bir türlü başlayamadığım “Gertrude’un Hikayesi”ni nihayet yazabileceğim. Karanlık bir dünyadan çekip çıkardığım bu duyarlı ve dindar ruhun tüm macerasını, hiçbir şey saklamadan anlatacağım. Ben, Gertrude’a sırf Tanrı’ın rızasını kazanmak için el uzatırken, onu kazanacağımı asla düşünmemiştim. Bu vazifeyi bahşettiği için Tanrı’a sonsuz şükürler olsun.

(Tanıtım Bülteninden)