Babamın Yeri Özeti, Konusu ve Karakterleri

Babamın Yeri – Annie Ernaux

Karakterler

Annie Ernaux (Anlatıcı): Romanın anlatıcısı ve bununla beraber yazarıdır. İyi bir eğitim alarak ailesinin ilişkin olduğu işçi sınıfından değişik bir toplumsal çevreye girer. Bu değişiklik, babasına duyduğu sevgi ile onun yaşam tarzından utanması içinde kalmasına niçin olur. Yaşamış olduğu sınıfsal yabancılaşma, suçluluk ve ilinti duygusu romanın temel çatışmasını oluşturur.

Baba: Romanın merkezindeki karakterdir. Çocukluğunu yoksulluk içinde geçirir, ziraat işçiliğinden minik esnaflığa yükselerek ailesine daha iyi bir yaşam sunmaya çalışır. Sessiz, çalışkan ve fedakâr bir insandır. Kızının eğitim alması için büyük çaba gösterirken, zaman içinde onunla arasındaki kültürel mesafenin büyümesine engel olması imkansız.

Anne: Çalışkan, kuvvetli ve mücadeleci bir hanımdır. Eşiyle beraber bakkalı işleterek ailenin geçimine katkıda bulunur. Kızının iyi bir eğitim almasını ve daha iyi bir yaşam sürmesini ister. Ailenin ayakta kalmasında mühim bir rol üstlenir.

Büyükbaba ve Babaanne: Toprağı olmayan, gündelik işlerde emek harcayarak yaşamlarını sürdüren emekçi bir kuşağı temsil ederler. Sıkıntılı yaşam koşulları ve yoksulluk, sonraki kuşakların yaşamını şekillendiren temel etkenlerden biri olur.

Mevzusu

Annie Ernaux’un babasının ölümünün arkasından evveline dönerek hem babasını hem de kendi yaşamını tekrardan anlamlandırma çabasını mevzu alan otobiyografik bir romandır. Yazar, çocukluğundan yetişkinliğine uzanan süreçte babasıyla kurduğu birlikteliğin zaman içinde iyi mi değiştiğini, eğitim yardımıyla ilişkin olduğu sınıftan uzaklaşırken yaşamış olduğu kimlik çatışmasını ve bunun aile bağları üstündeki tesirini anlatır.

Romanın merkezinde, işçi sınıfından gelen bir babanın kızına daha iyi bir gelecek sunabilmek için verdiği yaşam mücadelesi ile kızının bu çabanın sonucunda ilişkin olduğu dünyadan uzaklaşmasının yarattığı sessiz kırgınlık yer alır. Annie Ernaux, bireysel anılarını toplumsal bellekle buluşturarak derslik farklılıklarını, ilinti duygusunu, yabancılaşmayı, kuşaklar arasındaki değişimi ve insanoğlunun geçmişiyle hesaplaşmasını mütevazi fakat etkisi altına alan bir anlatımla okura sunar.

Babamın Yeri Özeti

Annie, öğretmenlik mesleğinin ikinci ayında altmış yedi yaşındaki babasını kaybeder. Bu kaybın arkasından ona dair yaşananları yazmaya karar verir. Sadece bunu yapmak düşündüğü kadar kolay değildir. Yaşamış olduğu acıyı nesnel bir bakış açısıyla aktarabilmek için öğrencilik yıllarında ailesine yazdığı mektuplardaki mütevazi, yalın ve gösterişsiz dili tercih eder.

Roman, ailenin geçmişine uzanarak büyükbabası ve babaannesinin yaşamıyla adım atar. Toprağı olmayan aile, çiftliklerde gündelik işlerde emek harcayarak geçimini sağlamaktadır. Ailenin babası, eşine ve çocuklarına karşı sert bir tutum sergiler. Oğlunu ve kızını minik yaşta okuldan alarak emek harcamaları için çiftliklere gönderir.

Annie’nin babası da çocukluklarından askere gidene kadar çeşitli işlerde çalışır. Askerlik dönüşünde evlenir ve eşiyle beraber bakkal işleterek minik esnaf olarak yaşamını sürdürmeye adım atar. Cenk yıllarında bir süre yaşadıkları yerden ayrılmak zorunda kalsalar da ondan sonra tekrardan memleketlerine dönerler.

Ailenin tek evladı olan Annie’nin anne ve babası, kızlarının kendi yaşadıkları zorlukları yaşamaması için büyük fedakârlıklarla onu okutur. Annie eğitim yaşamı süresince değişik toplumsal ve kültürel çevrelerle tanıştıkça ailesini kaba, eğitimsiz ve görgüsüz olarak değerlendirmeye adım atar. Okul dostlarını ve ondan sonra evleneceği eşini ailesiyle tanıştırdığında, ailesinin eksikliklerini daha çok hisseder. Bu durum, hem ailesiyle hem de eşinin daha değişik toplumsal ve ekonomik koşullara haiz ailesiyle sıhhatli bir bağ kurmasını zorlaştırır.

Kendi evladı olduktan sonrasında da anne ve babasını tertipli olarak ziyaret eder; sadece bir taraftan bu ziyaretleri bir mesuliyet benzer biçimde görürken, öteki taraftan bu düşüncelerinden dolayı suçluluk duyar. Babasına duyduğu sevgi ile ondan uzaklaşmış olmanın yarattığı vicdan azabı içinde gidip gelir.

Babasının vefat etmesiyle beraber Annie, yaşanmış olan olayların gerçekleştiği andaki sarsıcı gerçekliği ile seneler sonrasında bellekte bambaşka bir anlam kazanması arasındaki derin farkı keşfeder. Böylece Babamın Yeri, yalnızca bir babanın yaşam öyküsünü değil; derslik atlamanın, ilinti arayışının, yabancılaşmanın ve belleğin insan üstündeki tesirini özetleyen kuvvetli bir yaşam anlatısına dönüşür.

Babamın Yeri – Kitap Açıklaması

Ernaux’nun babası, kızı öğretmenlik sınavlarını verdikten iki ay sonrasında ölür. Yazar bu ölümün arkasından, yetersiz eğitim görmüş, çocukluğundan beri kıymeti sadece kas gücüyle ölçülmüş babasının işçilikten minik esnaflığa geçişini, onun toplumsal konumunu ve kendisiyle ilişkisini eşeler. Satırlara dökülenlerse acıklı hatıralar değil, bir portre üstünden anlatılan bir “derslik” hikâyesidir.

Babamın Yeri, bir insanın hem toplumun hem de kızının gözündeki “yer”ini irdeleyen, son aşama kişisel bir mevzuyu sakınmadan, alabildiğine yalın bir üslupla evrensele dönüştürerek aktaran bir metin.

“Duyguların ve ketumluğun iç içe geçmiş olduğu çok büyük bir edebî başarı.”
Le Monde

“Ernaux, Simone de Beauvoir’dan bir neslin tarihini tutan vakanüvis rolünü miras aldı.”
Margaret Drabble

(Tanıtım Bülteninden)