Boris Leonidoviç Pasternak (D: 10 Şubat 1890, Moskova, Rus Çarlığı – Ö: 30 Mayıs 1960, Peredelkino, Moskova yakınları, SSCB), Rus ozan.
Hekim Jivago adlı romanıyla 1958 Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanmış, fakat bunun SSCB’de yol açmış olduğu tepkiler sebebiyle ödülü reddetmek zorunda kalmıştır.
Kültürlü bir Yahudi ailesinden geliyordu. Romana Lev Tolstoy‘un, ozan Rainer Maria Rilke‘nin, besteci Sergey Rachmaninoffun ve Lenin’in portrelerini meydana getiren babası Leonid bir sanat profesörüydü. Anası Rosa Kaufman piyanistti. Gençliğinde şiire yetenekli olmasına rağmen altı yıl müzik kuramı ve beste öğrenimi görmüş oldu. Peşinden birden felsefeye önem vererek Moskova Devlet Üniversitesi ve Almanya’daki Marburg Üniversitesi’nde felsefe dersleri aldı. I. Dünya Savaşı esnasında, bedensel durumu sebebiyle askere alınmayarak Ural Dağlarındaki bir kimya fabrikasında çalıştı. Devrimden sonrasında eğitim bakanlığının kütüphanesinde vazife aldı.
İlk şiir kitabı 1913’te yayımlandı. Poverh baryerov (1917; Engellerin Üstünden) adlı ikinci kitabı büyük ilgi uyandırdı. Sestra maya jizn’in (1922; Kız Kardeşimin Yaşamı) adlı yapıtının yayımlanmasıyla, şiirde mühim bir yeni lirik ses sayılmaya başladı.
Bu zamanda simgeciliğin etkilerini taşıyan şiirleri avant-garde özelliklerine rağmen oldukça başarılıydı. 1933-1943 döneminde ise, ortaya koyduğu ürünlerle toplumcu gerçekçilik benzer biçimde resmi sanat akımları arasındaki uçurumun giderek büyümesi sonucunda şiirlerini yayımlayamaz duruma geldi.
Hekim Jivago:
Pastemak devrimin acımasız ortamı ve sonrasındaki göç, tinsel yalnızlık ve aşk üstüne epik bir roman olan Hekim Jivago’yu 1956’da Moskova’nın önde gelen bir aylık dergisine verdi. Mecmua Sovyet Devrimi’ni, devrimi gerçekleştirenleri ve SSCB’nin toplumsal yapısını aşağıladığı sebebi öne sürülerek romanı yayımlamayı reddetti. Gösterim haklarını Pasternak’tan satın alan bir İtalyan yayınevi vesilesiyle 1957’de Batı hayatına ulaşan roman bir yıl içinde, aralarında Türkçenin de bulunmuş olduğu 18 dile çevrildi (1958,1999) ve tüm dünyada büyük ilgi görmüş oldu. SSCB’de uzun süre gizlice dağıtılan ve okunan roman, sadece 1985’ten sonraki demokratikleşme hareketi esnasında yayımlanabildi.
Nobel Ödülü’nün verilmesi üstüne SSCB’de Pasternak’a karşı yoğun bir hücum kampanyası başlatıldı. Pasternak çevirmenler birliğinden kovularak geçim kaynağından yoksun bırakıldı. Yaşamının son yıllarını kansere ve kalp hastalığına yakalanmış olarak Peredelkino’daki evinde geçirdi. 30 Mayıs 1960 tarihinde yaşamını yitirdi.
Boris Pasternak Eserleri
Şiir:
- Bulutlarda ikiz(1914)
- Engellerin Üstünden (1917)
- Kızkardeşim Yaşam (1922)
- Tem ve Çeşitlemeler (1923)
- Hava Yolları (1924)
- 1905 Yılı (1927)
- Teğmen Schmidt (1927)
- İkinci Doğuş (1932)
- Erken Trenler (1943)
- Yeryüzü Enginliği (1945)
- Gece (1956)
Roman:
