Burhan Arpad – Türk Dili ve Edebiyatı

Burhan Arpad (D: 19 Mayıs 1910, Mudanya, Bursa – Ö: 3 Aralık 1994, İstanbul) Öykü, Roman ve Tiyatro Yazarı, Çevirmen.

Burhan Arpad, Ahmet Hisarlı ve Birisi imzalarını da kullandı. İstanbul Tecim Okulunu tamamlamış oldu (1927). Tekel Tütün Fabrikası muhasebe servisinde ve hususi şirketlerde memurluk yapmış oldu (1928-1942). Birisi takma adıyla Servetifünun, Uyanış dergisinde çıkan (1936) ilk öykü ve yazılarından sonrasında İnanç, Yurt ve Dünya, Adımlar, Yığın, Yürüyüş (1936-1940); Yeditepe, Türk Dili (1950-1971) dergi ve gazetelerinde yazdı.

Salâh Birsel, İhsan Devrim’le beraber ABC kitap evi’ni (1943), hemen sonra Arpad Yayınevi’ni kurdu (1945-1946). Memleket, Özgürlük, Vatan gazetelerinde çalıştı (1947-1952), Vatan’da fıkra yazarlığı yapmış oldu (1957-1962).

Gazete yazılarına bir süre ara verdikten sonrasında Cumhuriyette haftada bir köşe yazısı yazdı (1970-1992). Son yazılarında çoğunlukla İstanbul’un problemlerine değindi. Saptadığı aksaklıkları sıraladı. Eski İstanbul kesitleri çizdi.

Öykü ve romanlarında toplumcu gerçekçi açıdan vakaları ve kişileri ele alan Arpad, Almanca’dan yapmış olduğu çevirilerle de edebiyat ve kültür dünyamıza katkılar sağlamış oldu. Bu yazarlardan başlıcaları şunlar: Erich Maria Remarque, Antoin de Saint Exupery, Anna Seghers, Dimitır Dimov, Karmen Kalçef, Thomas Mann, Stefan Zweig.

Alman ve Avusturya edebiyatları üstüne iki seçki ve bir edebiyat zamanı yayımladı. 1963 Türk Dil Kurumu Ödülü’nü, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti, 1988 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü’nü aldı. Ölümünden sonrasında oğlu Ahmet Arpad tarafınca yeni kitapları yayımlandı.

Burhan Arpad’ın Eserleri

Öykü:

• Kent 9 Tablo (1940),
• Dolayısıyla (1955),
• Son Perde (Naşit’in yaşam öyküsü, 1961),
• Taşı Toprağı Altın (1966).

Diğeri kitapları:

• Tunadan Şimale Avrupa (seyahat notları, 1953),
• Perde Arkası (1924-1927 yıllarındaki İstanbul tiyatroları üstüne yazılar, 1962),
• Uçuş Günlüğü (1959),
• İlk Gece (tiyatro eleştirileri, 1962),
• Seyahat Günlüğü (1962, Türk Dil Kurumu Tecrübe etme, Eleştiri, Seyahat Ödülü, 1963),
• Avusturya Yol Yazıları (1963),
• Operet 8 Tablo (tiyatro öyküleri, 1964),
• Oyun 6 Tablo (tiyatro öyküleri, 1966),
• Alnımdaki Bıçak Yarası (roman, 1968),
• Direklerarası (Son Perde’ye tiyatro yazıları eklendikten sonra, 1974),
• Yeditepe Vakaları (1974),
• Hesaplaşma (anılar, 1976),
• Yok Edilen İstanbul: Gözlemler Belgeler Anılar (1983),
• Bir İstanbul Var İdi (haz. Ahmet Arpad, 2000),
• Türk Tiyatrosundan Anılar (haz. Ahmet Arpad, 2001).