Çocuklar İçin Türkçe 100 Şiir Kitabı Seçkisi

Çocuklar İçin Türkçe 100 Şiir Kitabı Seçkisi, çocuk şiirinin güzel duyu kıymetini merkeze alan bir değerlendirme çalışmasıdır. Mustafa Ruhi Şirin tarafınca hazırlanan bu seçki, 1911’den 2023’e kadar piyasaya çıkan yüzlerce kitap arasından belirlenen ve ufaklıklara özgü şiir dili ile güzel duyu kalite taşıyan 100 kitabı kronolojik olarak bir araya getirmektedir.

Bu seçki, çocuklar için Türkçe şiirin tarih içindeki birikimini görünür kılmak amacıyla hazırlanmıştır. 1911’de piyasaya çıkan ilk Türkçe çocuk şiiri kitabından 2023 yılı sonuna kadar piyasaya çıkan geniş külliyat içinden, temsil gücü yüksek 100 şiir kitabı bir araya getirilmiştir. Seçkinin hazırlanışında yalnızca nicelik değil; şiirin güzel duyu kıymeti, çocuk bakışı, çocuğa özgü dil, yalınlık, çocuk gerçekliği ve çocuk algısına uygunluk şeklinde temel ölçütler esas alınmıştır.

Bu emek harcama, çocuklar için yazılan şiiri yalnızca pedagojik yarar üstünden değil, ilk olarak şiir sanatı ve güzel duyu kalite açısından değerlendiren bir yaklaşımın ürünüdür. Seçkide yer edinen kitaplar, “çocuğa gore”leştirilmiş kolay metinler olarak değil; şiir estetiğini çocuk dünyasının imkânları içinde kurabilen eserler olarak ele alınmıştır. Bu yönüyle sıralama, ufaklıklara şiir yöntemiyle dil zevki, hayal gücü ve edebî duyarlık kazandıran kuvvetli örnekleri bir araya getirmektedir.

Seçki hazırlanırken 1200’ü aşkın şiir kitabı incelenmiş; ek olarak çocuklar için şiir yazmış 300’den fazla şairin emek harcamaları değerlendirilmiştir. Sıralama, bir “en iyiler sıralaması” olarak değil, ilk baskı tarihleri dikkate alınarak kronolojik halde düzenlenmiştir. Böylece okur, çocuklar için Türkçe şiirin gelişimini dönemler, şairler ve şiir anlayışları üstünden izleyebilmektedir.

Bu seçki bununla beraber çocuk edebiyatı alanında yeni değerlendirmelere, yeni okuma listelerine ve şiir eğitimi çalışmalarına kapı aralayan bir tavsiye niteliği taşımaktadır. Mecburi bir okuma sıralaması olma iddiası taşımayan bu emek harcama; ufaklıklara, öğretmenlere, ebeveynlere, araştırmacılara ve çocuk edebiyatı ilgililerine yol gösterici bir müracaat deposu olarak düşünülmelidir.

Çocuklar İçin Türkçe 100 Şiir Kitabı Seçkisi (1911–2023)

1. Çocuk Şiirleri — 1911 — İbrahim Alaeddin (Gövsa) (1889–1949)
2. Çocuklarımıza Neşîdeler — 1912 — Ali Ulvi (Elöve) (1881–1975)
3. Şermin (ilk klasik) — 1914 — Tevfik Fikret (1867–1915)
4. Çocuk Şiirleri — 1917 — Ali Ekrem (Bolayır) (1867–1937)
5. Evlatların Şiir Defteri — 1917 — İbrahim Aşkî (Şahit) (1873–1977)
6. Çocuk Şiirleri — 1942 — Mehmet Necati Öngay (1914–1986)
7. Bayram Yeri — 1947 — Şükrü Enis Regü (1923–1976)
8. Çocuklarımıza Resimli Şiirler — 1959 — Mümtaz Akıllı Taşkın (1915–2003)
9. Kuş Ayak / Boyalı Ses / Boyalı Kuş (Türkçede yaşı en ufak 2–5 yaş için ilk şiir klasiği) — 1971 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
10. Arkaüstü / Uçsuz Bucaksız Yaşama (klasik) — 1974 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
11. Yeryüzü Evlatları (Başparmak, Gösterme Parmağı, Ortaparmak, Yüzük Parmağı, Serçe Parmak; 6–12 yaş grubu poetik şiir dili, ilk kanon) — 1974 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
12. Gül Sağanağı — 1976 — İsmail Uyaroğlu (1948– )
13. Sincap — 1978 — Yalvaç Ural (1945– )
14. Masal Gerçek İçinde — 1979 — Tekin Sönmez (1936– )
15. Kulağımdaki Ufak Çan — 1979 — Yalvaç Ural (1945– )
16. Sümbül ile Nerkis — 1979 — Sevinç Yaşın (1959– )
17. Bir Gül Çocuk — 1981 — Abdülkadir Budak (1952– )
18. Çocukça — 1981 — Süreyya Berfe (1943–2024)
19. Kahveci Güzeli — 1982 — Abdülkadir Bulut (1943– )
20. Bir Kuşun İki Kanadı — 1988 — Subutay Hikmet Karahasanoğlu (1925–2006)
21. Gülücük — 1989 — Cahit Zarifoğlu (1940–1987)
22. Kuş Renkli Çocukluğum — 1991 — Mevlâna İdris Varlıklı (1966– )
23. Sevgiyle Dönsün Dünya — 1993 — Hüseyin Yurttaş (1946– )
24. Bitkiler Okulu — 1995 — Fazıl Hüsnü Dağlarca (1914–2008)
25. Çocuk Bahçesi — 1995 — Rıfat Ilgaz (1911–1993)
26. Pencereden Bakan Çocuk — 1995 — Sennur Sezer (1943–2015)
27. Şiir Gemisi — 1996 — Ayla Çınaroğlu (1939– )
28. Serçenin Şiir Defteri — 1998 — Hidayet Karakuş (1946– )
29. Küçüklere Şiirler — 1999 — Hasan Lâtif Sarıyüce (1929–2018)
30. Işığın Yüreği — 1999 — Ahmet Efe (1955– )
31. Sincapların Şairi — 1999 — Aziz Sivaslıoğlu (1950– )
32. Ceren’ce — 1999 — Zübeyde Seven Turan (1954– )
33. Topun İçindeki Dev — 2000 — Ali Yüce (1928–2015)
34. Buğra Diye Biri — 2000 — Atila Er (1956– )
35. Gerçeğin Masalı — 2004 — Sennur Sezer (1943–2015)
36. Mavi Ay — 2004 — Mavisel Yener (1962– ), Aytül Akal (1952– )
37. Kuş Ekmeği — 2004 — Selami Şimşek (1974– )
38. Denizin Büyüsü — 2005 — Aytül Akal (1952– ), Mavisel Yener (1962– )
39. Güzel Günler Kitabı — 2007 — Salih Mercanoğlu (1959– )
40. Hiçbir Rüya Gecikmez — 2007 — Davet Gürel (1976– )
41. Kuş Olsun Yüreğim — 2007 — A. Vahap Akbaş (1954–2014)
42. Elma Dersem Çık — 2008 — Betül Tarıman (1962– )
43. Gel Dünyayı Seyredelim — 2008 — Melisa Gürpınar (1941–2014)
44. Aykırı Çocuk — 2010 — Ahmet Günbaş (1953– )
45. Bir Sürü N Bir K — 2010 — Nursel Çetin (1969– )
46. Büyüyor muyum Ne — 2010 — Ertuğrul Deveci (1967– )
47. Hayvanların ABC’si — 2010 — Bilgin Adalı (1944–2012)
48. Kafesteki Çikolata — 2010 — Mehmet Atillâ (1959– )
49. Pembe Kedi Becerikli Martı ve Ben — 2010 — Hasret Kılınçarslan Sözbilir (1969– )
50. Rüyaya Kaçan Kuşlar — 2010 — Betül Tarıman (1962– )
51. Deniz Olsun Adı — 2011 — Adil İzci (1954– )
52. Günaydınlar Kitabı — 2011 — Salih Mercanoğlu (1959– )
53. Kanatlı Düşler — 2011 — Erol Büyükmeriç (1942– )
54. Gülünç Şiirler — 2011 — Mavisel Yener (1962– )
55. Anne Sen Melek misin? — 2012 — Bestami Yazgan (1957– )
56. Benim Babam Biricik — 2012 — Yusuf Dursun (1949– )
57. Küçücek — 2012 — Müslim Çelik (1952– )
58. Nar Alfabesi — 2012 — Haydar Ergülen (1956– )
59. Şiir Küçüğün — 2012 — Cihan Demirci (1962– )
60. Belirsiz Gün ve Haftalar — 2013 — Eşref Karadağ (1964– )
61. Çocukluğum Bir Çocuk — 2013 — İsmail Karakurt (1964– )
62. Büyüklere Kuşlu Mektuplar — 2013 — Güngör Tekçe (1937–2022)
63. Zümrüdüankayı Arayan Çocuk — 2013 — Ahmet Efe (1955– )
64. Alfabeden Kaçan Harfler — 2014 — Çiğdem Sezer (1960– )
65. Balkonumda Kuşlar — 2014 — Ahmet Günbaş (1953– )
66. Oldukca Şiir Bir Salıncak — 2014 — Görkem Yeltan (1977– )
67. Kar Üstünde Beyaz Bulut — 2014 — Refik Durbaş (1944–2018)
68. Bez Bebekle Kuklası — 2015 — Refik Durbaş (1944–2018)
69. Bahar İkindisi — 2015 — Adil İzci (1954– )
70. Sakız Çiğneyen Kedi — 2015 — Melek Hasret Sezer (1971– )
71. Uçtu Uçtu Şiir Uçtu — 2015 — Bestami Yazgan (1957– )
72. Bir Şiir Sana Bir Şiir Bana — 2016 — Vural Kaya (1975– )
73. Asla “Hak”sız Olur mu Çocuklar — 2016 — Mustafa Ökkeş Evren (1966– )
74. Babamın Sevdikleri — 2017 — Abdülkadir Budak (1952– )
75. Bir Ayağı Yerde Bir Ayağı Gökte Şiirler — 2017 — Aytül Akal (1952– )
76. Bizim Evimizdeki Kedi — 2017 — Hasan Demir (1954–2015)
77. Çırak Çıktı Çocukluğum — 2017 — Refik Durbaş (1944–2018)
78. Dondurmalı Matematik — 2017 — Mevlâna İdris Varlıklı (1966–2022)
79. İlkyaz Tatili — 2017 — Tacettin Şimşek (1961– )
80. Kuş Resimli Kazak — 2017 — Gökhan Akçiçek (1961– )
81. Portakal Yıldızı — 2017 — Cahit Ökmen (1963– )
82. Uçan Şiirler — 2017 — Mavisel Yener (1962– ), Aytül Akal (1952– )
83. Dört Kanatlı Kelebek — 2017 — Mustafa Ökkeş Evren (1966– )
84. Hayâl Parkı — 2017 — Hülya Deniz Ünal (1964– )
85. Çocuk ve Şiir — 2018 — İsmail Uyaroğlu (1948– )
86. Kardeş Yağmurlar — 2018 — Ahmet Özer (1946– )
87. Ufak İyilikler Sokağı — 2018 — Gökhan Akçiçek (1961– )
88. Uykucu Şiirler — 2018 — Haydar Ergülen (1956– )
89. Kırlar ve Bahar — 2019 — Ramazan Teknikel (1955– )
90. N’olur Ödev Ver Öğretmenim — 2019 — Nazmi Ağıl (1964– )
91. Şakacıktan Şiirler — 2019 — Pelin Güneş (1974– )
92. Kahkaha Keki — 2020 — Çiğdem Sezer (1960– )
93. Kuşlar Konmuş Kitabıma — 2020 — Nazmi Ağıl (1964– )
94. Kırk Dakika Solunum — 2021 — Yunus Emre Çekici (1989– )
95. Filimi Parka Götürdüm — 2023 — Nazmi Ağıl (1964– )
96. Kardeşim Sakız Ağacı — 2023 — Gökhan Akçiçek (1961– )
97. Şiir Bisikleti — 2023 — Ilgım Veryeri Alaca (1975– )
98. Sema Kuşlarındır — 2023 — İsmail Güçtaş (1971– )
99. Kuşlara Ayarladım Saatimi — 2023 — Ayşegül Sözen Dağ (1984– )
100. Uç Bisiklet Uç — 2023 — Hasret Yıldız (1973– )