Gülseren Budayıcıoğlu, modern Türkiye’nin dikkat çeken psikiyatrist-yazarlarından biridir. Aşağıda yaşamı, yazınsal kişiliği ve eserleri üstüne derlenmiş bilgiler yer almıştır.
1- Yaşamı ve Arka Planı
1.1 Doğumu, Ailesi, Çocukluk
- Gülseren Budayıcıoğlu, 1947 senesinde Ankara’da dünyaya gelmiştir.
- Aslolan adı Gülseren Kavas’tır.
- Üç çocuklu bir ailenin ilk çocuğudur.
- Anası “fedakâr, otoriter” özelliklerle tasvir edilirken; babası “sevecen, nazik ve saygılı” biri olarak anılır.
- Eğitim yaşamının orta ve lise kısmını TED Ankara Koleji’nde tamamlamıştır.
1.2 Üniversite, Meslek Yaşamı ve Televizyonla İlişkisi
- 1966 senesinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne adım atmıştır.
- Öğrencilik yıllarında TRT’nin spikerlik/sunuculuk imtihanını kazanmış, radyoda ve televizyonda sunuculuk görevleri üstlenmiştir.
- 1972’de tıp fakültesinden mezun olduktan sonrasında, üniversitede asistanlık hayata geçirmeye başlamış sadece sunuculuk ile çakışmalar sebebiyle bazı zorluklar yaşamıştır.
- Psikiyatri uzmanlığını Hacettepe Üniversitesi’nde 1977 senesinde tamamlamış, bir süre bilimsel niteliği olan vazife de yürütmüştür.
- Ondan sonra özgür hekimlik yapmış, 2005’te Madalyon Psikiyatri Merkezi’ni kurmuştur.
- Eşi Aydın Budayıcıoğlu, 2007 senesinde vefat etmiştir.
2- Yazınsal Kişiliği ve Yazın Anlayışı
Gülseren Budayıcıoğlu’nun yazınsal kişiliği, mesleki birikimi ile edebiyatın bir araya gelmiş olduğu yerlerde şekillenir.
2.1 Temel Eğilim: Psikiyatrik Vakalar ve Gerçek Hikâyeler
- Budayıcıoğlu’nun eserleri çoğunlukla psikiyatri deneyimlerine, danışanlarının gerçek yaşam öykülerine dayanır.
- İlk eserlerinde kısa psikiyatrik vakalar (hikâyeler) biçiminde yazarken; ilerleyen dönem eserlerinde daha uzun anlatılar, roman formuna yakın yapı kullanmıştır.
- Bu yönüyle, eserlerinde “uydurma”dan ziyade “gerçek hayata dayalı kurgu / anlatı” içinde bir köprü kurar.
2.2 Dil, Ifade ve Eleştiriler
- Eserlerinde samimi, anlaşılır ve açık bir dil benimsediği; okuyucuyu “ileti” yönüne çekme eğilimi taşımış olduğu sıkça vurgulanır.
- Sadece bazı bilimsel niteliği olan değerlendirmelerde, eserlerinin yazınsal kalite açısından dil işçiliği ve şekil yönünden zaaflar gösterdiği, didaktik (öğretici) yönlerinin baskın geldiği eleştirileri de vardır.
- TEİS (Türkiye Edebiyat İncelemeleri Sitesi) şeklinde kaynaklar, Budayıcıoğlu’nun tabip kimliği sebebiyle eserlerinde ileti verme kaygısının yoğun bulunduğunu, bunun kimi zaman yazınsal açıdan zayıf yönler doğurabileceğini belirtmektedir.
2.3 Yazınsal Başarı ve Popülarite
- Yazdıkları, geniş halk kitlelerine ulaşmış; kitaplarının tv dizilerine uyarlanması, okur ile seyirci içinde köprü kurmuştur.
- Okurlar tarafınca “insan ruhuna dokunan”, “yaşamdan parçalar getiren” eserler olarak değerlendirilir.
- Eleştirmenler içinde, Budayıcıoğlu’nun yazınsal arenada “fenomen yazar” olarak anıldığı görüşü vardır; bununla beraber edebiyat çevrelerinde biçimsel eleştiriler yöneltilmiştir.
3- Başlıca Eserleri
Budayıcıoğlu’nun eserleri, temelde psikiyatri, insan ruhu, aile, travma ve iyileşme temalarını işler. Aşağıda eserlerinden bazıları:
| Yapıt Adı | Gösterim Yılı / Türü | Öne Çıkan Temalar / Notlar |
| Madalyonun İçi: Bir Psikiyatrın Not Defterinden | 2004 | Hastaların çeşitli psikiyatrik vakalarının öyküleri. Kırmızı Oda, Masumlar Apartmanı şeklinde dizilere kaynak olmuştur. |
| Günahın Üç Rengi: Madalyonun Diğeri Yüzü | 2008 | İnsan ruhunun üç cephesini ve günah terimini yorumladığı vakalar. |
| Hayata Dön | 2011 | Bir anlatıyı tüm ayrıntılarıyla ele almış olduğu roman biçimi yaklaşımı. “İstanbullu Gelin” dizisine esin deposu olmuştur. |
| Kral Kaybederse | 2015 | İlişkilerde güç dengeleri, narsisizm, bağımlılık temaları. Eseri diziye uyarlanmıştır. |
| Camdaki Kız | 2019 | Çocukluk travmaları ve görünmeyen yaralar üstüne yoğunlaşan bir anlatı. Aynı adla diziye çevrilmiştir. |
| Kırmızı Pelerin | 2022 | Yeni eserlerinden; değişik ruhsal ve toplumsal temalar ihtiva ettiği söyleniyor. |
| Yaşamın Sesi | 2022 | Daha güncel çalışmalardan biri. |
| Görünmeyen Hanımefendiler | — | Bilhassa sesini duyuramayan hanımefendilerin mücadeleleri üstüne yoğunlaşan yaratı. |
| Kral Teo Kitabı | 2018 | Küçüklere yönelik bir yaratı. |
Ek olarak eserlerinden bazıları tv dizilerine başarıyla uyarlanmıştır. Mesela:
- Kırmızı Oda, Masumlar Apartmanı — Madalyonun İçi’nden esinlenerek. İstanbullu Gelin — Hayata Dön’den uyarlama.
- Camdaki Kız — kendi adıyla diziye dönüştürülmüştür.
- Masumlar Apartmanı, Doğduğun Ev Kaderindir, Yalı Çapkını, Kral Kaybederse şeklinde diziler de onun eserlerinden ya direkt uyarlanmış ya da esinlenmiştir.
4- Değerlendirme ve Önemi
- Gülseren Budayıcıoğlu’nun en büyük katkısı, psikiyatri bilgisini yazınsal anlatımlarla halka ulaştırmasıdır. Okuyucular, ruhsal çatışmaların, aile ilişkilerinin, travmaların ve iyileşme süreçlerinin iç yaşamına dokunurcasına anlatıldığı hikâyelerle karşılaşır.
- Edebiyat yönünden her yaratı muhteşem değildir; anlatımda bazen ileti verme eğilimi ağır basar. Sadece bilhassa ruhsal çözümleme, karakter derinliği ve empati kurdurma gücü açısından dikkat çekicidir.
- Popüler kültürdeki tesiri büyük: kitaplarının diziye dönüşmesi, geniş kitlelere ruhsal temaları taşımıştır.
- Eleştirmenlerin bakış açısıyla, yazınsal dünyada biçimsel unsurlar daha da geliştirilebilirdi; sadece Budayıcıoğlu, yazınsal estetikten fazlaca insan hikâyelerini ve ruhsal çözümlemeleri ilk olarak tutmuştur.