İnsan İnsana Özeti ve Konusu

İnsan İnsana – Doğan Cüceloğlu

Mevzusu

İnsan İnsana, Doğan Cüceloğlu’nun bireyler arası iletişimi ruhsal, toplumsal ve kültürel boyutlarıyla ele almış olduğu bir eserdir. Kitap, iletişimin insan yaşamındaki temel rolünü, kontakt kazalarının nedenlerini ve sıhhatli ilişkilerin iyi mi kurulabileceğini açıklarken; bununla birlikte değişen Türk toplumunda iletişimin iyi mi dönüşüme uğradığını inceler. Ferdin kendini tanıması, kıymetli hissetmesi ve karşısındakini anlaması üstüne yoğunlaşır.

İnsan İnsana Özeti

Yaratı iki ana bölümden oluşur. İlk bölümde bireyler arasındaki kontakt süreci ele alınır. Kitap, Üstün Dökmen’in insanoğlunun kontakt kanalıyla yalnızlıktan kurtulduğunu ve yaşamına anlam kattığını özetleyen şiiriyle adım atar. Doğan Cüceloğlu, iletişimin insan yaşamı için olmazsa olmaz bulunduğunu vurgular; kontakt sorunlarının ilişki problemlerine, sağlıksız ilişkilerin ise doyumsuz bir yaşama yol açtığını belirtir.

Yazar, sıhhatli kontakt kurabilmenin temelinde ferdin kendini kıymetli hissetmesinin yattığını ifade eder. Trafik kazaları ile kontakt kazaları içinde benzerlik kurarak, bu kazaların temelinde de kontakt eksikliklerinin bulunduğunu savunur. İletişim kazalarının sebepleri anlaşıldığında, hem bireysel hem de toplumsal sorunların azaltılabileceğini öne sürer.

Kitapta Paul Watzlawick ve arkadaşlarının ortaya koyduğu beş temel kontakt varsayımına yer verilir. Bu varsayımlar, iletişimin kaçınılmaz bulunduğunu, her iletişimin içerik ve ilişki boyutu taşıdığını, sözlü ve sözsüz iletişimin değişik işlevlere haiz bulunduğunu ve iletişimin eşit ya da eşitsiz ilişkiler içinde gerçekleştiğini açıklar.

Dinleme ve konuşmanın sanıldığından daha karmaşık süreçler olduğu, bu süreçlerin fizyolojik ve ruhsal yönlerinin fark edilmemesinin kontakt problemlerine yol açmış olduğu belirtilir. Hoşgörü, empati ve gövde dilini doğru yorumlama becerileriyle kontakt kazalarının azaltılabileceği vurgulanır. Ek olarak bireylerin günlük yaşamda kullandıkları toplumsal maskeler ve ruhsal müdafa mekanizmaları (yansıtma, bastırma, telafi, özdeşim benzer biçimde) detaylı halde açıklanır.

İkinci bölümde ise geleneksel otoriter kültür ile özgürlükçü uygar kültür karşılaştırılır. Geleneksel anlayışın geçmişi, uygar anlayışın ise geleceği merkeze almış olduğu belirtilir. Cumhuriyet reformlarının da özgürlükçü uygar anlayış doğrultusunda şekillendiği anlatılır. Bu kültürel değişimin kontakt biçimlerini iyi mi etkilediği örneklerle anlatılır.

İnsan İnsana, bilimsel nitelikli temellere dayansa da mütevazi dili ve günlük yaşamdan verdiği örneklerle kolay anlaşılır bir eserdir. İletişim sorunlarının kökenini idrak etmek, kendini geliştirmek ve sıhhatli ilişkiler oluşturmak isteyen hepimiz için yol gösterici bir müracaat kitabı niteliğindedir.

İnsan İnsana – Kitap Açıklaması

İnsan, ilişkileri içinde devamlı olarak “tekrardan tanımlanan” bir varlıktır. İnsan ilişkilerinin temelini ise kontakt süreçleri oluşturur.

İki insan birbirinin farkına vardığı anda kontakt adım atar. Aynı toplumsal ortam içinde yer edinen kişilerin söyledikleri sözler ve hareketleri kadar, hareketsizlikleri, susmaları, gövde duruşları ve yüz ifadeleri, hepsi anlamlı birer ileti oluşturur. İyi bir dinleyici, kontakt kurduğu kişinin yalnız söylediklerini değil, yüzü, eli, kolu ve bedeniyle yaptıklarını da “duyar.”

Bir aracın sürücüsü, yolda kendinden başka vasıta yokmuş benzer biçimde davranırsa, trafik kazası olur. Bir şahıs konuşurken, karşısındakini iyi mi etkilediğini düşünmeden, kendi bilmiş olduğu yönde istediğini söylerse “kontakt kazası” ortaya çıkar. İlişkilerimizde, verdiğimiz mesajların sorumluluğunun bilincinde olmamız, kontakt kazalarını önler.

Bu varsayım toplumsal düzeyde de geçerlidir. Şahıs bilincinde olsun ya da olmasın, toplumla da devamlı ilişki içindedir. Bir toplumda “Hepimiz benim benzer biçimde düşünmelidir, benim fikir tarzım en doğrusudur,” tutumu ağır basarsa, akılcı tartışmalar yerine duygusal çatışmalar ortaya çıkar.

İnsan yaşamını mercek altına alıp, insana dair her hikâyeden bir anlam çıkarabilen bilgeliğiyle kıymetli Doğan Cüceloğlu, kimliklerin ötesinde, canların temas içinde olduğu “insan insana” bir birlikteliğin mümkün bulunduğunu bizlere hatırlatıyor. Kalıpları tekrarlamaktan kurtulabilmeniz, insan ilişkilerine anlamsal zenginliği ve derinliği getirebilmeniz için kontakt süreçlerini uygun ve etkili bir halde uygulamanıza yönelik data ve becerileri sunuyor.

İletişim sorunlarını çözmeden doyumlu bir yaşam sürdürmenin olanaksız bulunduğunun ve insanoğlunun isterse kendini değiştirip geliştirebileceğinin altını çiziyor.