Milattan Önce (M.Ö.) ve Milattan Sonra (M.S.) Nedir?

Milattan Ilkin (M.Ö.) ve Milattan Sonrasında (M.S.) Nedir?

Tanımlar ve Kavramlar

Tarih süresince insanların geçmiş vakaları kronolojik olarak kaydedebilmesi için belirli takvim sistemleri geliştirilmiştir. Bunlardan en yaygın kullanılanı ise Milattan Ilkin (M.Ö.) ve Milattan Sonrasında (M.S.) kavramlarıdır.

• Milattan Ilkin (M.Ö.): Hz. İsa’nın doğumundan önceki yılları ifade eder.
• Milattan Sonrasında (M.S.): Hz. İsa’nın doğumundan sonraki yılları ifade eder.

Bu sistem, bilhassa Batı dünyasında tarih sıralaması için standart hale gelmiş ve bilimsel çalışmalarda da yaygınlık kazanmıştır.

Milattan Ilkin (M.Ö.) Ne Süre Başlıyor?

“Milattan Ilkin” (özetlemek gerekirse M.Ö.) ifadesi, İsa’nın doğumundan önceki yılları belirtmek için kullanılır. Bu süre dilimi, takvim sistemimizde negatif seneler olarak kabul edilir ve kronolojik olarak geriye doğru gider.

M.Ö. Ne Süre Adım atar?

M.Ö. periyodu, teknik olarak:

• İnsanın tarih sahnesine çıkışıyla beraber başlatılabilir (ortalama 2,5 milyon yıl öncesine kadar gidebiliriz — Taş Devri, Paleolitik Çağ).
• Fakat tarihsel kayıtlar açısından, çoğu zaman yazının icadı (ortalama M.Ö. 3200) ile başlamış olan dönemler (Mezopotamya, Mısır benzer biçimde uygarlıklar) baz alınır.

Takvimsel Olarak:

• M.Ö. 1 yılı, direkt Milat (İsa’nın doğumu) öncesindeki senedir.
• M.S. 1 yılı, İsa’nın doğumundan sonraki ilk senedir.
• Takvimde sıfır yılı yoktur. Şu demek oluyor ki:
  • M.Ö. 1 yılından sonrasında direkt M.S. 1 yılı gelir.

Örnek:

Tarih	Anlamı
M.Ö. 3000	İsa’dan 3000 yıl ilkin
M.Ö. 500	İsa’dan 500 yıl ilkin
M.Ö. 1	İsa’nın doğumundan derhal ilkin
M.S. 1	İsa’nın doğumundan derhal sonrasında

Eğer “ne süre adım atar?” problemi en erken tarih olarak soruyorsan, yanıt:

İnsanın varoluşuna kadar gidebilir (ortalama M.Ö. 2,5 milyon yıl), fakat yazılı tarih açısından M.Ö. 3200 civarı çoğu zaman başlangıç kabul edilir.

Milattan Sonrasında (M.S.) Ne Süre Başlıyor?

Milattan Sonrasında (M.S.), 0 yılından derhal sonrasında, kısaca 1 yılıyla adım atar.

Takvim sistemi şu şekilde işler:

• Milattan Ilkin (M.Ö.): 1, 2, 3… diye geriye doğru gider. (Mesela: M.Ö. 3 → M.Ö. 2 → M.Ö. 1)
• Milattan Sonrasında (M.S.): 1, 2, 3… diye ileri doğru gider.

0 yılı yoktur. Takvim, M.Ö. 1 yılından direkt M.S. 1 yılına geçer.

Bu sistem, İsa’nın doğumu esas alınarak geliştirilen Gregoryen takvime dayanır. İsa’nın doğumu, Milat (başlangıç) kabul edilmiştir. Bu yüzden “Milattan Sonrasında” terimi, “İsa’nın doğumundan sonraki süre” anlamında kullanılır.

M.Ö. ve M.S. Terimlerinin Zamanı Kökeni

Bu tarihsel bölünme, ilk olarak 6. yüzyılda yaşamış olan Roma keşişi Dionysius Exiguus tarafınca geliştirilmiştir. Amacı, Paskalya’nın tarihini hesaplamak için yeni bir sistem getirmekti. Dionysius, bu sistemi Hz. İsa’nın doğumunu merkeze alarak oluşturmuştur. Sadece günümüzde Hz. İsa’nın tam doğum yılına dair kati data olmasa da, bu sistem küresel düzeyde kullanılmaya devam etmektedir.

Milat Ne Anlamına gelir?

Milat’ın Etimolojisi ve Anlamı

“Milat” kelimesi Arapça kökenlidir ve “doğum, başlangıç” anlamına gelir. Terim olarak, kronolojik olarak bir şeyin başlangıç noktasını ifade eder. Birçok alanda “milat” sözcüğü, bir tek takvimsel değil, metaforik olarak da kullanılır: “Bu vaka benim için bir milat oldu” benzer biçimde.

Hristiyanlıkta Milat ve Hz. İsa’nın Doğumu

Hristiyanlık inancına gore milat, Hz. İsa’nın doğumudur. Bu sebeple M.Ö. ve M.S. sisteminde yıl sıfır yoktur. Hz. İsa’nın doğumu M.S. 1 yılı olarak kabul edilir. Dolayısıyla, Milattan Ilkin 1 yılından sonrasında direkt Milattan Sonrasında 1 yılı gelir.

Hz. İsa’nın Doğum Zamanı

Hz. İsa’nın (İsa Mesih’in) doğum zamanı kati olarak bilinmemektedir. Ne İncil’de ne de modern tarihî kaynaklarda doğum günü yada yılı net bir halde ifade edilmiştir. Sadece tarihçiler ve Yeni Ahit uzmanları içinde ortak kabul gören bazı çıkarımlar mevcuttur:

Yıl: Ne süre doğduğu

• Gospels (Matta ve Luka) Hz. İsa’nın doğumunu, Kral Herodes Büyük dönemine atıf yaparak verir. Herodes’in M.Ö. 4 senesinde öldüğü genel kabul gördüğünden, Jesus’un M.Ö. 4 yılı yada daha ilkin doğduğu düşünülür.
• Dolayısıyla bir çok bilimsel niteliği olan kaynak, doğumun M.Ö. 6 ila 4 arası dönem içinde gerçekleştiğini belirtir.

Ay ve Gün: Bilimsel Yaklaşımlar

• İlk Hristiyanlar, 25 Aralık yada 6 Ocak tarihlerini doğum günü olarak kutlamışlardır; sadece bunların zamanı kesinlikleri yoktur. Katolik ve Protestan kiliseleri 25 Aralık’ı benimsese de, Doğu Ortodoks kiliselerinde bu tarih 6 Ocak olarak kabul edilir.
• Çağıl bilim adamları, İncil anlatılarında geçen çobanların tarlada olması benzer biçimde ayrıntılardan yola çıkarak Aralık ayının kış mevsimi olduğundan bu zamanda çobanların sahada olmayabileceğini, dolayısıyla doğumun muhtemelen ilkbahar ya da sonbaharda gerçekleşmiş olabileceğini öne sürer.
• Ek olarak bazı yazarlar astrologik vakalara, mesela Jüpiter ve Satürn hizalanmasına dayandırarak tarihten M.Ö. 6 Nisan’a kadar uzanan hipotezler de ileri sürer.

✅ Özet Tablo

İçerik	Malum / İhtimal Olabilecek
Doğum Yılı	M.Ö. 6 – 4 döneminde (%90 ihtimalle M.Ö. 4 çevresi)
Doğum Ayı ve Günü	Net değil; geleneksel olarak 25 Aralık ya da 6 Ocak; bilimsel ortamda ilkbahar/güz öne çıkıyor
Kaynaklar	Matta ve Luka İncilleri, Herodes’in ölümü, astronomik hesaplamalar

✅ Bilimsel Konsensüs Ne Diyor?

Bilim adamlarının büyük çoğunluğu, İsa’nın M.Ö. 4 yılı civarında doğduğunu kabul eder. Doğum günü olarak kabul edilen 25 Aralık, aslen 4–5. yüzyılda benimsenmiş dinsel tören bir tarihtir — kati bir dayanağı yoktur.

Özetle:

• Kati doğum yılı ve günü bilinmiyor.
• Tahmini olarak: M.Ö. 6–4 yılları içinde (ortalama M.Ö. 4 pek ihtimaller içinde kabul edilir).
• Mukaddes kabuller: 25 Aralık (Batı Hıristiyanlığı) ya da 6 Ocak (Ortodoks Kiliseleri).
• Bilimsel analizler: ilkbahar/güz dönemleri daha mantıklı görülebilir.

M.Ö. ve M.S. Iyi mi Kullanılır?

Tarih Yazımında Kullanım Şekilleri

Tarihsel belgeler, bilimsel araştırmalar ve bilimsel niteliği olan yayınlarda vakalar bu süre sistemine gore sıralanır:

• Örnek: Büyük İskender’in doğumu: M.Ö. 356
• Örnek: İstanbul’un Kurtarılışı: M.S. 1453

M.Ö. terimi kullanıldığında seneler geriye doğru, M.S. kullanıldığında ise ileri doğru sıralanır.

Günlük Hayatta M.Ö. ve M.S. Örnekleri

Bu kavramlar yalnızca bilimsel niteliği olan değil, popüler kültürde de karşımıza çıkar. Belgesellerde, tarih kitaplarında ve müzelerde tarihsel vakalar bu şekilde sunulur. Mesela:

• “Dinozorlar M.Ö. 65 milyon yıl ilkin yok oldu.”
• “Roma İmparatorluğu M.S. 476 senesinde çöktü.”

M.Ö. ve M.S. ile İlgili Tarihsel Vakalar

M.Ö. Döneminde Yaşanmış olan Mühim Vakalar

• M.Ö. 3000: Yazının Sümerler tarafınca icadı
• M.Ö. 776: İlk olimpiyat oyunları (Yunanistan)
• M.Ö. 753: Roma’nın kuruluşu

M.S. Döneminde Yaşanmış olan Mühim Vakalar

• M.S. 33: Hz. İsa’nın çarmıha gerilmesi
• M.S. 476: Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılışı
• M.S. 1453: İstanbul’un fetih edilmesi

M.Ö. ve M.S. Arasındaki Geçiş Iyi mi Hesaplanır?

Yılların Geriye ve İleriye Sayılması

M.Ö. terimi yılları geriye doğru (kısaca 500, 499, 498…) sayarken, M.S. yılları ileri doğru (1, 2, 3…) sayılır. Bundan dolayı, M.Ö. 100 yılı, M.Ö. 50 yılından daha eskidir.

M.Ö. 1 ile M.S. 1 Içinde Kaç Yıl Var?

Yaygın yanılgılardan biri, bu iki yıl içinde 1 yıl bulunduğunu düşünmektir. Sadece yıl sıfır olmadığı için, M.Ö. 1 ile M.S. 1 içinde tam olarak 1 yıl vardır.

Öteki Takvim Sistemlerinde Milat Terimi

Hicri Takvimde Milat

İslam dünyasında kullanılan Hicri Takvim, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicret etmiş olduğu yıl olan 622 yılı esas alınarak oluşturulmuştur. Bu takvimin miladı, Hicret’tir. Dolayısıyla Hicri takvimde M.Ö. ve M.S. benzer biçimde bir fark yerine, Hicret öncesi ve sonrası benzer biçimde kavramlar kullanılabilir. Hicri takvim kameri (ay yılına dayalı) olduğundan, seneler Gregoryen takvimden daha kısa sürer.

Yahudi ve Çin Takvimi Açısından Milat

• Yahudi Takvimi: Yahudilik inancına gore takvim, dünyanın yaratılışından itibaren hesaplanır. Şu an Yahudi takvimine gore 5785 yılına yaklaşıyoruz. Milatları, mukaddes metinlere dayalı olarak “Tanrı’nın Evreni yaratışı”dır.
• Çin Takvimi: Çin kültüründe takvim 60 senelik döngülerle işler. Milat olarak kabul edilen belirli bir dini vaka yoktur. Bunun yerine imparatorluk dönemleri ve astrologik döngüler temel alınır.

M.Ö. ve M.S. Hakkında Sık Meydana getirilen Hatalar

Tarihsel Yanılgılar

Birçok insan M.Ö. 100 yılını, M.Ö. 50 yılından sonrasında sanır. Sadece M.Ö. süre diliminde seneler azalarak ilerlediği için, 100 yılı daha eskidir. Bu, bilhassa öğrencilerin sık yapmış olduğu bir hatadır.

Terimlerin Yanlış Kullanımı

Bazı kaynaklarda M.S. terimi yerine M.S 0 kullanımıyla karşılaşmak mümkündür. Sadece bu yanlıştır şu sebeple milat sisteminde “0” yılı yoktur. Hz. İsa’nın doğduğu yıl direkt M.S. 1 olarak kabul edilir.

Eğitimde M.Ö. ve M.S. Iyi mi Öğretiliyor?

Okullarda Öğrencilere Anlatımı

M.Ö. ve M.S. kavramları Türkiye’de toplumsal bilgiler, tarih ve din kültürü derslerinde öğretilmektedir. Öğrencilerin bu iki terimi daha iyi anlayabilmesi için tarih şeritleri, süre çizelgeleri ve karşılaştırmalı tablolar benzer biçimde yöntemler kullanılır.

Görsel ve Uygulamalı Yöntemler

Öğretmenler çoğu zaman süre cetvelleri oluşturarak M.Ö. ve M.S. vakalarını karşılıklı yerleştirme yöntemiyle öğretir. Ek olarak dijital eğitim platformlarında etkileşimli süre çizelgeleri ve 3 boyutlu tarihsel haritalar kullanılması, mevzunun daha kolay kavranmasına destek sunar.

M.Ö. ve M.S.’nin Çağıl Anlamı ve Önemi

Tarihsel Süreklilik Açısından Önemi

M.Ö. ve M.S. kavramları, yalnızca dini referanslarla değil, tarih süresince meydana gelen vakaları ortak bir referans sisteminde sıralamak için de dirimsel öneme haizdir. Bu sayede değişik medeniyetlerin gelişimi, karşılaştırmalı bir halde çözümleme edilebilir.

Bilimsel Çalışmalarda Kullanımı

Arkeoloji, tarih, insanbilim ve öteki toplumsal bilimlerde tarihlerin net ve evrensel bir sistemle ifade edilmesi gerekir. M.Ö. ve M.S. bu ihtiyacı karşılayan en yaygın sistemdir. Bilhassa tarihsel verilerin bilgisayarlarda işlenmesinde ISO 8601 benzer biçimde standartlarda yer bulur.

M.Ö. ve M.S. Yerine Kullanılan Alternatif Terimler

BCE ve CE Ne Demek?

Çağıl ve seküler (dinsellikten uzak) kullanımlar, bilhassa Batı bilimsel niteliği olan dünyasında artmıştır. Bu bağlamda:

• BCE (Before Common Era): Ortak çağdan ilkin
• CE (Common Era): Ortak çağ

Bu terimler M.Ö. ve M.S. ile aynı süre dilimlerini ifade eder, sadece dini içerikten uzak durmak isteyen bilimsel niteliği olan çevreler tarafınca tercih edilir.

Seküler Yaklaşımlar ve Kültürel Duyarlılık

Bazı ülkelerde, değişik dinî inançlara saygı gereği Hz. İsa merkezli tarih sistemine karşılık BCE/CE sisteminin kullanımı teşvik edilmektedir. Bu, dini tarafsızlık ve küresel bilimsel ortaklık açısından ehemmiyet taşır.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Milat tam olarak hangi yılı ifade eder?

Milat, Hz. İsa’nın doğum yılı olan M.S. 1 yılını ifade eder. Takvim sisteminde “sıfır yılı” yoktur.

2. M.Ö. ile M.S. içinde kaç yıl vardır?

M.Ö. 1 yılından sonrasında direkt M.S. 1 yılı geldiği için, aralarında 1 yıl vardır.

3. BCE ve CE ile M.Ö. ve M.S. aynı mı?

Evet, tarihler aynıdır. Bir tek terimlerde dini referans kaldırılmıştır.

4. Milattan Ilkin seneler iyi mi sıralanır?

M.Ö. yılları geriye doğru sıralanır. Mesela M.Ö. 500 yılı, M.Ö. 100 yılından daha eskidir.

5. Hicri Takvim’de milat neye gore belirlenmiştir?

Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicreti (622 yılı) milat kabul edilmiştir.

6. Milat kelimesi başka anlamda da kullanılır mı?

Evet, çoğu zaman bir olayın dönüm noktası bulunduğunu belirtmek için mecaz anlamda da kullanılır.

Netice: M.Ö. ve M.S.’nin Günümüzdeki Görevi

“Milattan ilkin ve milattan sonrasında ne demek?” sorusu, yalnızca takvim bilgisi değil, hem de tarihsel şuur açısından da büyük ehemmiyet taşır. M.Ö. ve M.S. sistemleri yardımıyla insanlık tarihindeki vakalar tertipli bir halde sınıflandırılır ve karşılaştırılabilir hale gelir.

Bu sistem, dinî kökenli olsa da günümüzde hem bilimsel hem de seküler çevrelerce kabul edilmiş, tarihsel anlatımda evrensel bir standart haline gelmiştir. Ek olarak değişik kültürlerin kendi takvimlerine haiz olması, bu sistemin tamamlayıcısıdır, rakibi değil.