Perçemli Sokak – Oktay Rifat
| Tür: | Şiir |
| Yazar: | Oktay Rifat |
| Yayınlanma Zamanı: | 2019 |
| Yayınevi: | Yapı Kredi Yayınları |
| ISBN: | 9789750844096 |
Mevzusu
Perçemli Sokak, Oktay Rifat’ın imgeci şiire yöneldiği devrin ürünü olan ve çağdaş Türk şiirinde mühim bir kırılma noktası kabul edilen bir şiir kitabıdır. Kitap, bayağı insanların gündelik yaşamlarını, cemiyet kişi ilişkilerini, tabiat unsurlarıyla harmanlayarak şiirsel bir üslupla işler. Ozan, gerçeküstücülük ve soyut imgeler üstünden bireysel duyarlılıkları, toplumsal gözlemleri ve insan doğasının derinliklerini yansıtır. Geleneksel ölçü ve uyak anlayışını bir kenara bırakarak özgür şiir anlayışını benimser.
Perçemli Sokak Özeti
Perçemli Sokak, başlıksız 41 şiirden oluşur ve yalnızca “Ahmet’e” adlı ithaf şiiri başlık taşır. Oktay Rifat, bu eserinde Acayip akımının gündelik gerçekliklerinden uzaklaşıp soyutlama ve imge yoğunluğu içeren bir anlayışa yönelmiştir.
Kitabın ilk şiirlerinde ozan; bulutlar, sema, kediler şeklinde tabiat ögeleriyle gün doğumunun ve insanların uyanışının metaforik anlatımını sunar. Peşinden gelen şiirlerde aşk, tren yolu, papatya, vapur şeklinde imajlar eşliğinde doğayla iç içe, içsel bir duyarlılıkla işlenir.
İstanbul, bir şiirde bir bardak suya ve fukara bir çocuğun yüzündeki mutluluğa benzetilir. Gündelik yaşamın içinden çıkıp toplumsal yapı ve derslik farklarına yönelir. Gemilerdeki insanların her gün işe gitmesiyle kişinin cemiyet içindeki mekanikleşmiş hali sorgulanır.
Bir başka şiirde acımasız güç odaklarının, masum insanların yaşamını tükettiği vurgulanırken; başka bir şiirde, camın önünde yiyecek bekleyen kuş motifiyle gerçek ile düş içinde bir atmosfer kurulur. Bu şiirlerde beklenmedik mısra geçişleriyle, okuyucunun zihni devamlı dinamik tutulur.
Son bölümlere doğru ozan, koyun ve keçiyi kuvvetli insanlara, balığı ise kuvvetsiz insanlara benzeterek toplumdaki adaletsiz güç dengelerini eleştirir.
Değerlendirme
Oktay Rifat, bu eseriyle klasik anlamdaki şiir kalıplarını yıkar; yerine imgeye, çağrışıma ve soyutluğa dayalı bir şiir dili kurar. Gerçeküstücü etkilerin belirginleştiği bu kitap, bununla beraber insan-doğa-toplum üçgeninde gezinen derin bir iç gözlemin ürünüdür. Dilin sadeliği, şiirlerin ritmik yapısı ve derin anlam katmanlarıyla Perçemli Sokak, çağdaş Türk şiiri açısından yenilikçi ve örneksiz bir yapıttır.
Tavsiyeyle: Şiirde bayağı olanın derin anlamlarını arayanlar için kesinlikle okunması ihtiyaç duyulan bir yapıt.
Perçemli Sokak – Kitap Açıklaması
Köşe başını tutan leylak kokusu
Yakamı bırak da gideyim
Yapı Kredi Yayınları çağdaş şiirimizi yaratan ustaların kitaplarının ayrı basımını sürdürüyor. 1956’da çıkan Perçemli Sokak şiirimizde çığır açan Birinci Yeni’yi İkinci Yeni’ye bağlayan sembol kitaplardan. Oktay Rifat’ın bu mühim kitabı, önceki baskıları da gözden geçirilerek, yeni ve ayrı bir basımla okuruna ulaşıyor.
Gönderen: Sevil AKTAŞ
