Prof. Dr. İlber Ortaylı – Türk Dili ve Edebiyatı

Prof. Dr. İlber Ortaylı (D: 21 Mayıs 1947, Bregenz, Avusturya) Tarihçi, akademisyen ve yazar.

Prof. Dr. İlber Ortaylı, Kırım Tatarı kökenli, Türkiye’nin önde gelen tarihçisi, akademisyeni ve halkın tarih anlayışını derinleştiren yazarıdır. Osmanlı ve Rus zamanı başta olmak suretiyle imparatorluklar zamanı, yönetim hukuku ve kent zamanı alanlarındaki uzmanlığı ile bilinir. Hem bilimsel niteliği olan emek harcamaları hem de halkın anlayabileceği bir üslupla tarih anlatma becerisi yardımıyla geniş bir kesime ulaşmıştır.

Kimdir? Yaşamı ve Eğitimi

Doğumu ve Kökeni

Avusturya’nın Bregenz kentinde 21 Mayıs 1947’de dünyaya gelmiş; ailesi, Stalin dönemindeki Kırım Tatarlarına yönelik baskılardan firar etmiştir.

Eğitim Süreci

İlk ve ortaöğrenimini İstanbul ve Ankara’da tamamlamış, 1965’te Ankara Mustafa Kemal Atatürk Lisesi’nden mezun olmuştur.
Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ile Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Kısmı’nden mezun olmuş; Viyana Üniversitesi’nde Slavistik ve Orientalistik eğitimi almıştır.

Yüksek lisansını Chicago Üniversitesi’nde Prof. Halil İnalcık danışmanlığında tamamlamış; doktora çalışmasını 1978’de “Tanzimat Sonrası Yerel İdareler” teziyle yapmış, 1979’da doçent unvanını “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” çalışmasıyla almıştır.

Bilimsel niteliği olan Kariyer ve Görevler

Üniversitelerde Öğretim

1982’de siyasal gerekçelerle çekilme etmiş, yurt içinde ve haricinde birçok üniversitede konuk profesör olarak ders vermiştir.

1989’da profesör olarak Ankara Üniversitesi’ne dönmüş; 1989–2002 yılları aralığında Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde İdare Zamanı Anabilim Dalı başkanlığı yapmıştır.

Sonrasında Galatasaray Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi’nde dersler vermeye devam etmiş; halen MEF ve İstanbul Medipol Üniversitelerinde de bilimsel niteliği olan görevler yürütmektedir.

Topkapı Sarayı Müzesi Müdürlüğü

2005–2012 yılları aralığında Topkapı Sarayı Müzesi’ni yönetmiş, arkasından emekli olmuştur.

Bilimsel Katkılar ve Yayınlar

Emek verme Alanları

Osmanlı, Rus ve dış ilişkiler zamanı; kültürel ve entelektüel tarih; şehir zamanı ve Osmanlı’da mahalli yönetimler şeklinde mevzularda eserler üretmiştir.

Ödülleri ve Onurları

2001’de Aydın Doğan Ödülü ile, ondan sonra 2006’da “Lazio — Avrupa ile Akdeniz Içinde” ödülü ve 2007’de Rusya tarafınca Puşkin Madalyası’nı almıştır.

Ek olarak Makedonya Bilim ve Sanatlar Akademisi’ne onur üyeliği verilmiştir.

Kişisel İlgi Alanları ve Medyada Yeri

Diller ve Kişisel Yaşam

Almanca ve Rusçayı çocukluğundan öğrenmiş bir poliglot olan Ortaylı; İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Arapça, Farsça, Latince ve Osmanlı Türkçesi dahil fazlaca sayıda dili bilmektedir.

TV ve Medya

TRT, NTV ve Bloomberg HT şeklinde kanallarda tarih programları sunmuş, halkın tarih kültürünü zenginleştirmede etkin olmuştur.

Hususi Yaşamı

1981–1999 yıllarında Ayşe Özdolay ile evli kalmış ve bu evlilikten Tuna isminde bir doğmuştur.

Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın Eserleri

Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın başlıca eserleri—hem bilimsel niteliği olan hem de popüler yayınlarını kapsayan kapsamlı bir sıralama:

Bilimsel niteliği olan ve Tarihsel Eserleri (1970–2000 süreci)

• 1974 – Tanzimat’tan Sonrasında Mahallî İdareler
• 1978 – Türkiye’de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile beraber)
• 1979 – Türkiye İdare Zamanı
• 1980 – Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu
• 1981 – Gelenekten Geleceğe
• 1983 – İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
• 1985 – Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Mahalli Yönetim Geleneği
• 1986 – İstanbul’dan Sayfalar (İngilizce: Studies on Ottoman Transformation)
• 1994 – Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı
• 1996 – Türkiye İdare Evveliyatına Giriş

2000’lerden Günümüze: Aile, Toplumsal Değişiklik, Popüler Tarih

• 2000 – Osmanlı Aile Yapısı
• 2001 – Osmanlı İmparatorluğu’nda İktisadi ve Toplumsal Değişiklik
• 2004 – Osmanlı Barışı
• 2005–2006 – Osmanlı’yı Tekrardan Keşfetmek (Cilt 1 ve 2)
• 2006 – Kırk Ambar Sohbetleri
• 2007 – Eski Dünya Seyahatnamesi
• 2014 – Private and Royal Life in the Ottoman Palace (Blue Dome Press, İngilizce)

Popüler ve Daha Yeni Eserleri

• Bir Yaşam Iyi mi Yaşanır?
• Gazi Mustafa Kemal Atatürk
• Cumhuriyet’in İlk Sabahı
• İlber Ortaylı Seyahatnamesi
• İnsan Geleceğini Iyi mi Kurar?
• Ek olarak: Fatih Sultan Mehmed, Avrupa ve Biz, Gel Dünyayı Keşfedelim, Son İmparatorluk Osmanlı, Cumhuriyet’in Doğuşu, Dakikalar İçinde Mustafa Kemal Atatürk ve Dünyası, Türklerin Zamanı şeklinde eserleri de bulunmaktadır

Özet Tablo

Dönem	Tematik Odak	Öne Çıkan Eserler
Bilimsel niteliği olan (1970–1986)	Osmanlı ve mahalli yönetim tarihleri	Tanzimat’tan Sonrasında Mahallî İdareler, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, vb.
1990–2000	Hukuk, aile, kamu yönetimi	Hukuk ve İdare Adamı…, Osmanlı Aile Yapısı, Türkiye İdare Evveliyatına Giriş
2000’ler sonrası	Modernleşme, toplumsal değişiklik	Osmanlı Barışı, Eski Dünya Seyahatnamesi, Rediscovering the Ottoman Empire, vb.
Popüler Tarih	Yaşam öyküsü, yaşam felsefesi	Bir Yaşam Iyi mi Yaşanır?, Gazi Mustafa Kemal Mustafa Kemal Atatürk, İnsan Geleceğini…

Netice

Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademideki derinliği, kamuoyuna açık sunumları ve tarih bilimine yapmış olduğu katkılarla yalnızca bir tarihçi değil, bununla beraber bir kültürel köprüdür.