Selfie’ler artık hayatımızın ayrılmaz ve bayağı bir parçası. Data İşlem Makineleri Birliği (ACM) bünyesinde 2015’te milyonlarca fotoğrafın analiziyle meydana getirilen bir çalışmaya bakılırsa, 2012 ile 2014 yılları aralığında selfie sayısı 900 kat arttı. O zamandan bu yana bu sayının daha da arttığını kestirmek güç değil.
Toplumsal medyada gezinirken selfie’lerle karşılaşmamak neredeyse imkânsız. Hatta iş hayatına yönelik LinkedIn bile selfie’lerle dolup taşıyor. Üstelik selfie çekerken tehlikeli (ve hatta ölümcül) durumlar yaşayan insanlarla ilgili haberler tertipli olarak medyada yerini alıyor.
Bu yakın çekim otoportreler, kendimizi iyi mi gördüğümüze dair algımızı da değiştirmeye başladı. Selfie’lerin kişilik algısındaki tesiri o denli yaygın hale geldi ki bu mevzu son yıllarda birçok araştırmanın öznesi oldu. Bilhassa genç kızlar şeklinde belirli gruplarda meydana getirilen araştırmaların neticeleri oldukça kaygı verici. Peki, selfie’lerle ilgili sorun tam olarak ne? Devamlı selfie çekmek, niçin kişilik algımızı değiştirdi? Tıpkı birçok meselede olduğu şeklinde bu mevzuda da yanıt karmaşık ve oldukca yönlü…
Niçin selfielerde değişik görünüyoruz?
Eskiden aynaya bakarak kendimizi değerlendirirken, artık aynaya bakmak yerine selfie çekiyoruz. Hatta çoğumuz, dişimizde yiyecek artığı var mı ya da saçımız dağınık mı diye düşünürken telefonun ön kamerasını kullanıyoruz. Bazılarımız aynaya batığından daha sık selfie çekiyor. Fakat ne yazık ki aynada gördüğümüz görüntü ile selfie kameramızın gösterdiği görüntü aynı değil. Bunun birkaç sebebi var.
Kamera açısı ve perspektifte bozulma
Selfie’lerde yüzümüzün değişik görünmesinin en büyük sebebi perspektif bozulması. Bir nesneye ne kadar yaklaşırsanız, nesnenin değişik bölümleri arasındaki mesafe o denli büyük görünür. Doğrusu, selfie çekerken kamerayı yüzünüze oldukca yakın tuttuğunuzda burun ile kulaklar arasındaki mesafe olduğundan daha büyük görünür. Bu da yüzünüzde inorganik bir görüntü yaratır.
Fotoğrafçılar, genel anlamda telefoto lensleri tercih eder şundan dolayı bu lensler daha dar bir görüş açısına haizdir ve fotoğrafçının objeden daha uzak durmasına imkân tanır. Netice olarak, telefoto lensler çerçevede görünen nesneleri sıkıştırarak yüz hatlarını daha dengeli gösterir. Geniş açılı lensler ise tam tersine, daha geniş bir görüş açısına haizdir, bu yüzden objenin kadraja sığması için daha yakına gitmek gerekir. Bu da yüzünüzün kameraya en yakın kısımlarını büyütürken, arka plandaki her şeyin daha minik görünmesine niçin olur.
Bunu pek oldukca örnekte görebiliriz. Örneğin, Pisa Kulesi’ni elleriyle tutuyormuş şeklinde poz veren insanları ele alabiliriz. Aynı şekilde, selfie kamerasına yüzünüzü yaklaştırdığınızda, kameraya daha yakın olan burnunuz ve çeneniz büyük, uzak olan kulaklarınız ise daha minik görünür.
Selfie kameraları da geniş açılı lensler kullanır. Bu yüzden çerçeveyi doldurmak için kamerayı yüzünüze yakın tutmanız gerekir. Sadece selfie çekerken devamlı olarak bu geniş açılı bozulmayla karşı karşıya kaldığınızda, kendinizi bu şekilde algılamaya başlarsınız ve bu devamlı pozitif bir kişilik algısı yaratmaz.
Lens bozulması
Selfie’lerin aynada gördüğümüz görüntüden değişik olmasının bir öteki sebebi lens bozulmasıdır. Üç temel lens bozulması türü vardır: Fıçı bozulması, iğnelik bozulması ve bıyık bozulması.
Özetlemek gerekirse açıklamak gerekirse, ışık görüntü sensörüne düz bir yol izleyerek ulaşmadığında bozulma meydana gelir. Işık ne kadar keskin bir açıyla hareket ederse, bozulma da o denli kuvvetli olur.
- Fıçı bozulması, geniş açılı lenslerde görülür ve görüntünün merkezinden dışa doğru şişkin görünmesine niçin olur.
- İğnelik bozulması, daha güzel duyu bir tesir yaratabilir şundan dolayı yüz hatlarını daha minik ve ince izah edebilir.
Selfie çekerken geniş açılı lens kullanıldığı için fıçı bozulması ortaya çıkar ve bu da burun ve çene şeklinde yüzün merkeze yakın bölgelerinin abartılı görünmesine niçin olur.
Akıllı telefonlar ve uygulamaların filtreleri
Selfie’lerde değişik görünmemizin bir öteki sebebi de telefon kameralarının fotoğraf işleme teknikleri ve kullanılan filtreler… Fotoğrafların tamamen gerçeği yansıttığını düşünsek de bilhassa selfie söz mevzusu olduğunda bu inanışı doğru kabul edemiyoruz.
Bazı uygulamalar, yüz hatlarını inceltme, yanakların boyunu değişiklik yapma, burnu küçültme, cildi pürüzsüzleştirme, dişleri beyazlatma, gözleri büyütme ve parlaklaştırma ve dudakları dolgunlaştırma şeklinde değişimleri otomatikman yapıyor. Bazı uygulamalarda bu değişimleri manuel olarak açmanız gerekebilir sadece kimi telefon kameraları varsayılan olarak bu tür değişimleri yapıyor.
Maalesef bu filtrelerinin negatif tesirleri olabilir. Telefon ekranında gördüğünüz görüntü ile aynadaki görüntünüz arasındaki uyumsuzluk, hayal kırıklığına yada kafa karışıklığına niçin olabilir. Hatta bazı durumlarda, “Snapchat dismorfisi” adında olan, selfie ve filtrelerden kaynaklı vücut algısı bozukluğu vakaları bile görülmekte. Gövde dismorfisi, görünümde algılanan bir kusura aşırı takıntı duyma durumu olup, obsesif-kompulsif spektrum içinde sınıflandırılan bir bozukluk.
Tüm bunlar bazı kişilerin, filtrelerin kendilerine sunmuş olduğu görünümü gerçek hayatta da elde etmek için güzel duyu cerrahiye yönelmesine niçin olmakta. 2019 Amerikan Yüz Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Akademisi (AAFPRS) anketine bakılırsa, cerrahların yüzde 72’si hastalarının selfie’lerde daha iyi görünmek için güzel duyu ameliyat talep ettiğini bildirdi. Bu oran 2015’te yalnız yüzde 42 idi.
Selfieler ve geleneksel fotoğrafçılık arasındaki farklar
Bir fotoğrafçı tarafınca çekilen fotoğraf ile selfie arasındaki fark asla dikkatinizi çekti mi?
Bu fotoğraflar değişik şundan dolayı fotoğrafçılar, akıllı telefon kameralarıyla sınırlanmıyor. Ustalaşmış fotoğrafçılar çoğu zaman telefoto lensleri tercih ediyor şundan dolayı bu lensler perspektif bozulmasını azaltarak daha güzel duyu görüntüler sunuyor.
Fotoğrafçılar ek olarak “kol uzunluğuyla” da sınırı olan değil. Sonuçta, bir fotoğrafçının devamlı yüzünüze kol mesafesinde durması fazlaca rahatsız edici bir portre çekimi olurdu, değil mi? Telefoto lensler, lens bozulmasının ötesinde bir avantaj daha sunar: Fotoğrafçı ile obje içinde daha çok mesafe… Bu mesafe, perspektif bozulmasının etkilerini azaltarak, selfie kameralarında görülen abartılı yüz hatları olmadan daha güzel duyu portreler oluşturur.
Dar alanlarda çekim yaparken, büyük grupları kadraja sığdırırken yada yaratıcı gerekçelerden dolayı geniş açılı lensler kullanmak zorunda kalınabilir. Sadece bir çok vakit, portre fotoğrafçıları geniş açılı lenslerden kaçınır, şundan dolayı bu lensler yüz hatlarını güzel duyu olmayan bir halde bozabilir.
Selfie’lerin kişilik algısına tesiri
Kendinizi devamlı belirli bir halde gördüğümüzde, bu görüntüyü gerçekte iyi mi göründüğümüzle eşleştirmeye başlarız. Öte taraftan, Instagram yada Snapchat şeklinde uygulamalardaki filtrelerle yüz hatlarımızı değiştirebilmek, daha büyük hasarlar yaratır ve gerçekçi olmayan beklentiler doğurabilir.
Netice olarak, mühim olan şunu hatırlamaktır: Kamera yalan söyler. Selfie’leriniz, ister filtreli ister filtresiz olsun, sizi gerçekte göründüğünüzde değişik gösterir!