Türkiye’de Alan Odaklı Lise Türleri Ne Zaman Kapatıldı?

“Alan odaklı eğitim veren liseler”den kast edilen, öğrencileri belirli bir meslek ya da uzmanlık alanına hazırlamak için açılmış ortaöğretim kurumlarıdır.

Bugün pek bir çok “Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri (MTAL)” çatısı altında toplanmış olsa da, 2014’e kadar Türkiye’de bağımsız okul türleri olarak varlardı.

Alan Odaklı Liselerin Tarihçesi

1. Öğretmen Okulları / Öğretmen Liseleri

• Kökeni: 1848’de oluşturulan Darülmuallimin (adam öğretmen okulu) ile adım atar. 1870’de Darülmuallimat (hanım öğretmen okulu) açılır.
• Cumhuriyet döneminde ilk öğretmen okulları köy ve şehirlerde devam etti.
• 1970’lerde Öğretmen Liseleri adıyla örgütlendi.
• 1990’larda bunlar Anadolu Öğretmen Liselerine dönüştürüldü.
• Amaç: Öğretmen yetiştirmek (bilhassa ilköğretim ve ortaokul öğretmen adaylarını yönlendirmek).
• Kapatılış: 2014–2015 öğretim senesinde tamamen kapatıldılar. Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Toplumsal Bilimler Lisesi şeklinde okul türlerine dönüştürüldüler.
  ➡ Bu işlem Ulusal Eğitim Bakanı Nabi Avcı döneminde gerçekleşti.

2. Sıhhat Meslek Liseleri

• Kökeni: Osmanlı döneminde çağıl tıp eğitimiyle beraber ortaya çıkan “sıhhat memuru okulları”nın devamıdır. Cumhuriyet’te hemşire, ebe, sıhhat teknisyeni yetiştirmek suretiyle açıldılar.
• Uzun süre Sıhhat Bakanlığı’na bağlı çalıştılar.
• 3 Şubat 2006’da çıkarılan 5450 sayılı Kanun ile Sıhhat Meslek Liseleri, Sıhhat Bakanlığı’ndan alınarak Ulusal Eğitim Bakanlığı’na devredildi. (Devrin MEB Bakanı: Hüseyin Çelik)
• 2014–2015’ten itibaren kademeli olarak “Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri (MTAL)” içine alındılar. Sıhhat alanı bir tek MTAL bünyesinde bir alan/dal olarak okutulmaya başladı.
  ➡ Doğrusu bağımsız Sıhhat Meslek Lisesi türü bitti.

3. Ziraat Meslek Liseleri

• Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren kırsal kalkınmayı desteklemek, ziraat teknisyenleri yetiştirmek amacıyla açıldı. Ziraat teknisyenleri, baytar sıhhat teknisyenleri yetiştirdi.
• 2006’daki aynı kanunla (5450) Sıhhat ve öteki meslek liseleriyle beraber MEB’e devredildiler.
• 2014–2015’ten itibaren bu liseler de Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri içinde “Ziraat Teknolojileri Alanı” olarak yer aldı.

4. Hakkaniyet Meslek Liseleri

• Hakkaniyet Bakanlığı bünyesinde açılmıştı.
• Adalet sarayı kalem mensubu, zabıt kâtibi şeklinde adli hizmet elemanları yetiştiriyordu.
• 2006’da MEB’e devredildi, 2014 sonrası MTAL çatısı içine alındı.

5. Tapu Kadastro Meslek Liseleri

• Tapu ve kadastro hizmetlerinde çalışacak uygulaman yetiştirmek için açıldı.
• 2006’da MEB’e geçti, 2014’te Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri içinde bir alana dönüştürüldü.

Özet

Türkiye’de geçmişte alan odaklı bağımsız lise türleri şunlardı:

• Öğretmen Liseleri (Anadolu Öğretmen Liseleri)
• Sıhhat Meslek Liseleri
• Ziraat Meslek Liseleri
• Hakkaniyet Meslek Liseleri
• Tapu Kadastro Meslek Liseleri

2014–2015’ten sonrasında bu türler kaldırıldı; öğretmen liseleri Analolu yada fen liselerine dönüştürüldü öteki lise türleri ise Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri bünyesinde “alan/dal” hâline getirildi.

Değerlendirme: Biz eğitimcilere nazaran alan odaklı bu lise türlerinin (bilhassa öğretmen liselerinin, ziraat liselerinin, sıhhat meslek liselerinin) kapatılması, alana/dala dönüştürülmesi son aşama yanlış bir karar olmuştur.

Ek Informasyon: 

2002–2025 içinde vazife meydana getiren Ulusal Eğitim Bakanları:

1. Doç. Dr. Erkan Mumcu – (18 Kasım 2002 – 14 Mart 2003)
2. Prof. Dr. Hüseyin Çelik – (14 Mart 2003 – 1 Mayıs 2009)
3. Nimet Çubukçu (Baş, ondan sonra Baş oldu) – (1 Mayıs 2009 – 6 Temmuz 2011)
4. Ömer Dinçer – (6 Temmuz 2011 – 24 Ocak 2013)
5. Prof. Dr. Nabi Avcı – (24 Ocak 2013 – 7 Mart 2015)
6. Prof. Dr. Nabi Avcı (2. Hükümet Süreci) – (7 Mart 2015 – 24 Mayıs 2016)
7. İsmet Yılmaz – (24 Mayıs 2016 – 10 Temmuz 2018)
8. Prof. Dr. Ziya Selçuk – (10 Temmuz 2018 – 5 Ağustos 2021)
9. Mahmut Özer – (5 Ağustos 2021 – 4 Haziran 2023)
10. Prof. Dr. Yusuf Tekin – (4 Haziran 2023 – günümüzde / 2025 itibarıyla hâlâ görevde)