Kategoriler: Genel

Türkmenistan Edebiyatı | Türk Dili ve Edebiyatı

 

Türkmenistan Edebiyatı

* Türkmenler sadece 18. yüzyıldan sonrasında yazılı edebiyata geçebilmişlerdir. Onlar da yazılı edebiyattan ilkin destan, masal, atasözü, bilmece, türkü… alanında, mevzularını yerli yaşayışlardan alan varlıklı bir halk edebiyatı geleneği oluşturmuşlardır.

* Bu zamanda Dede Korkut, Leyla İle Mecnun, Aşık Acayip ve Şahsenem, Yusuf ile Züleyha, Köroğlu… çevresinde oluşan düzyazı-nazım karışımı öyküler ve destanlar dikkati çeker.

* Sovyet egemenliğine kadarki dönemde, bu edebiyatın gelişmesinde Mahtumkulu (1733-1783)’nun görevi büyüktür. Mahtumkulu’nun etkisiyle birçok ozan ve yazar yetişmiştir.

* Sovyet egemenliğinden İkinci Dünya Savaşı’na kadar devam eden edebiyatın başlangıcında yurtsever yazar ve şairlerin yeni duruma karşı çıkışları göze çarpar. Bunların bir çok, bu tutumlarının bedellerini hayatlarıyla ödemiştir.

* 1920’de Türkmenistan Gazetesi, Türkmen Dili Dergisi yayımlanmıştır. 1925’ten sonrasında gazete ve dergilerin sayın artmıştır.

* İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkmen edebiyatı, naturel olarak savaştan etkilenen bir edebiyattır. Bu sebeple, yazarların pek bir çok harbe iştirak etmiştir. Bu zamanda Ata Atacanoğlu, H. İsmayıloğlu şeklinde genç yazarlar yetişmiştir.

* İkinci Dünya Savaşından sonrasında Türkmen edebiyatı hem halk edebiyatı hem modern edebiyat olarak iki kolda devam etmiştir. Bu yıllarda ve hemen sonra çocuk edebiyatında da gelişmeler görülmüştür. Ayrıca adları yeni duyulmaya başlanan birçok yazar vardır.

* 1956-1967 yılları aralığında edebiyatın şekil ve içerik öğelerinde gelişmeler görülür.

* 1967’den sonrasında da yazarlar bilhassa roman, öykü, tiyatro, şiir ve denemede kendilerini gösterir, edebiyatı geliştirirler.

* 1990’lı yıllarda süregelen değişimler de bu edebiyatın oldukça yönlü gelişmesine katkılar elde edecektir.

Türkmenistan Yazılı Türk Edebiyatı

  • Hoca Ahmet Yesevi
  • Ali
  • Yunus Emre
  • Horezmi
  • Ahmet Burhanettin Sivaslı
  • Seyit İmadettin
  • Cihanşah Garagoyunlu Hakıkı
  • Vepayı
  • Bayram Han
  • Garacaoğlan
  • Haydargulı Türkmen
  • Nurmuhammet Andalıp Risala-yı Nesimi/Nesimi risalesi  -Leyli Mecnun/Leyla Mecnun  -Zeynel orap/Zeynel arap  -Babarövşen/Babaruşen
  • Devlermemmet Azadı
  • Şeydayı Gül Senuber/Gül Sanevber
  • Şabende Gül-Bilbil/Gül Bülbül Şabehram/Şah Behram
  • Mahtumkulu Firaki
  • Magrupı
  • Gayıbı
  • Mırat Talıbı
  • Seyitnazar-Seydi
  • Memmetveli Kemine
  • Allagulı Ozan
  • Zınharı
  • Qurbandurdı Zelili
  • Ketibi
  • Mollanefes Zöhre-Tahır Destanından
  • Abdısetdar Kazı
  • Çarı Afzal Akmolla
  • Aşıkı
  • Baylı Şahır
  • Dosmemmet
  • Meteci
  • Misgingılıç
  • Arıf …
Bul-Tikla

Son Yazılar

Spinoza – Türk Dili ve Edebiyatı

Spinoza Baruch Spinoza (D: 24 Kasım 1632, Amsterdam, Hollanda – Ö: 21 Şubat 1677, Lahey,…

4 saat ago

Sigarayı Bırakmanın Kolay Yolu – Allen Carr

Sigarayı Şu Anda Bırakın (Allen Carr) Allen Carr – “The Easy Way to Stop Smoking”…

10 saat ago

Tevfik Fikret’in Şiir Anlayışı – Türk Dili ve Edebiyatı

Tevfik Fikret’in Şiir Anlayışı Özet / Anahtar Noktalar Servet-i Fünûn çizgisi: Güzel duyu kaygı, bireysel…

17 saat ago

Cumhuriyet Aydınlanması Nedir? – Türk Dili ve Edebiyatı

Cumhuriyet Aydınlanması Cumhuriyet Aydınlanması, Türkiye’de 1920’lerden itibaren yürütülen modernleşme hamlesini anlatmak için kullanılan kuvvetli bir…

24 saat ago

İsmail Hakkı Tonguç – Türk Dili ve Edebiyatı

İsmail Hakkı Tonguç İsmail Hakkı Tonguç (D: 1893, Turtukaya, Bulgaristan – Ö: 24 Haziran 1960,…

1 gün ago

Köy Enstitüleri – Türk Dili ve Edebiyatı

Köy Enstitüleri Köy Enstitüleri, Türkiye’de yalnızca öğretmen yetiştiren okullar olarak görülmemelidir. Bu kurumlar, Cumhuriyet’in kırsal…

2 gün ago