Kategoriler: Genel

Türkmenistan Edebiyatı | Türk Dili ve Edebiyatı

 

Türkmenistan Edebiyatı

* Türkmenler sadece 18. yüzyıldan sonrasında yazılı edebiyata geçebilmişlerdir. Onlar da yazılı edebiyattan ilkin destan, masal, atasözü, bilmece, türkü… alanında, mevzularını yerli yaşayışlardan alan varlıklı bir halk edebiyatı geleneği oluşturmuşlardır.

* Bu zamanda Dede Korkut, Leyla İle Mecnun, Aşık Acayip ve Şahsenem, Yusuf ile Züleyha, Köroğlu… çevresinde oluşan düzyazı-nazım karışımı öyküler ve destanlar dikkati çeker.

* Sovyet egemenliğine kadarki dönemde, bu edebiyatın gelişmesinde Mahtumkulu (1733-1783)’nun görevi büyüktür. Mahtumkulu’nun etkisiyle birçok ozan ve yazar yetişmiştir.

* Sovyet egemenliğinden İkinci Dünya Savaşı’na kadar devam eden edebiyatın başlangıcında yurtsever yazar ve şairlerin yeni duruma karşı çıkışları göze çarpar. Bunların bir çok, bu tutumlarının bedellerini hayatlarıyla ödemiştir.

* 1920’de Türkmenistan Gazetesi, Türkmen Dili Dergisi yayımlanmıştır. 1925’ten sonrasında gazete ve dergilerin sayın artmıştır.

* İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkmen edebiyatı, naturel olarak savaştan etkilenen bir edebiyattır. Bu sebeple, yazarların pek bir çok harbe iştirak etmiştir. Bu zamanda Ata Atacanoğlu, H. İsmayıloğlu şeklinde genç yazarlar yetişmiştir.

* İkinci Dünya Savaşından sonrasında Türkmen edebiyatı hem halk edebiyatı hem modern edebiyat olarak iki kolda devam etmiştir. Bu yıllarda ve hemen sonra çocuk edebiyatında da gelişmeler görülmüştür. Ayrıca adları yeni duyulmaya başlanan birçok yazar vardır.

* 1956-1967 yılları aralığında edebiyatın şekil ve içerik öğelerinde gelişmeler görülür.

* 1967’den sonrasında da yazarlar bilhassa roman, öykü, tiyatro, şiir ve denemede kendilerini gösterir, edebiyatı geliştirirler.

* 1990’lı yıllarda süregelen değişimler de bu edebiyatın oldukça yönlü gelişmesine katkılar elde edecektir.

Türkmenistan Yazılı Türk Edebiyatı

  • Hoca Ahmet Yesevi
  • Ali
  • Yunus Emre
  • Horezmi
  • Ahmet Burhanettin Sivaslı
  • Seyit İmadettin
  • Cihanşah Garagoyunlu Hakıkı
  • Vepayı
  • Bayram Han
  • Garacaoğlan
  • Haydargulı Türkmen
  • Nurmuhammet Andalıp Risala-yı Nesimi/Nesimi risalesi  -Leyli Mecnun/Leyla Mecnun  -Zeynel orap/Zeynel arap  -Babarövşen/Babaruşen
  • Devlermemmet Azadı
  • Şeydayı Gül Senuber/Gül Sanevber
  • Şabende Gül-Bilbil/Gül Bülbül Şabehram/Şah Behram
  • Mahtumkulu Firaki
  • Magrupı
  • Gayıbı
  • Mırat Talıbı
  • Seyitnazar-Seydi
  • Memmetveli Kemine
  • Allagulı Ozan
  • Zınharı
  • Qurbandurdı Zelili
  • Ketibi
  • Mollanefes Zöhre-Tahır Destanından
  • Abdısetdar Kazı
  • Çarı Afzal Akmolla
  • Aşıkı
  • Baylı Şahır
  • Dosmemmet
  • Meteci
  • Misgingılıç
  • Arıf …
Bul-Tikla

Son Yazılar

Karakter, Kişilik, Huy ve Mizaç Nedir?

Karakter, Kişilik, Alışkanlık ve Mizaç Nedir? İnsan ve insanı idrak etmek; tarihin her döneminde hem…

2 gün ago

Zekanı Ölç: 5 Soruda Kitap IQ’n Kaç?

Kitap Diyarı internet sayfasında gezinirken deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanıyoruz. Bu çerezlerden, gerektiği benzer biçimde…

3 gün ago

Bu Testte Doğru Yok… Sadece Sen Varsın

Seçimlerine nazaran ilerleyen kontrol Bir Kitap Buluyorsun… Okur Ruhun Ortaya Çıkıyor Bu testte doğru ya…

3 gün ago

Gözlemci Bakış Açısı Nedir? – Türk Dili ve Edebiyatı

Gözlemci Bakış Açısı Nedir? Edebiyat, bir olay örgüsünü yalnız anlatmak değil, onu belirli bir pencereden…

5 gün ago

Nehir Roman Nedir? – Türk Dili ve Edebiyatı

Dere Roman Nedir? Edebiyat, insan deneyimini ve toplumsal dönüşümü kayıt altına alan en kuvvetli sanat…

1 hafta ago

Kur’an İncil ve Tevrat’ın Sümerdeki Kökeni Özeti ve Konusu

Kur’an İncil ve Tevrat’ın Sümerdeki Kökeni – Muazzez İlmiye ÇığTür:Araştırma – TarihYazar:Muazzez İlmiye ÇığYayınlanma Zamanı:2015Yayınevi:Kaynak…

1 hafta ago