Venedik Taciri Özeti, Konusu ve Karakterleri

Venedik Taciri – William Shakespeare

Tür:	Oyun
Yazar:	William Shakespeare
Yayınlanma Zamanı:	2012
Yayınevi:	İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN:	9786053604549

Karakterler

Antonio: Venedikli varlıklı bir tacirdir ve oyunun başındaki melankolik ruh haliyle dikkat çeker. Sadık, esirgemez ve arkadaşlarına bağlı bir karakterdir. En yakın arkadaşı Bassanio’ya yardım etmek için kendi yaşamını riske atarak Shylock’tan borç alır. Bununla birlikte eli açık ve merhametli biri olarak gösterilir. Faizsiz borç verdiği için Shylock’la çatışma yaşar. Antonio’nun en belirgin özelliği, dostluğu için kendini feda etmeye hazır olmasıdır.

Bassanio: Antonio’nun yakın arkadaşıdır. Genç, çekici ve duygusal bir karakterdir sadece hem de maddi açıdan sorumsuz ve borç içinde yaşayan biridir. Belmont’ta yaşayan varlıklı mirasçı Portia ile evlenmek ister ve bu yüzden Antonio’dan borç alır. Öykü ilerledikçe sadakatini ve sevgisini kanıtlayan, olgunlaşan bir karakter olarak gelişir.

Portia: Belmont’ta yaşayan varlıklı ve akıllı bir mirasçıdır. Oyunun en parlak zeka ve kuvvetli karakterlerinden biridir. Babasının vasiyeti sebebiyle evleneceği kişiyi belirlemek için sandık sınavına bağlıdır. Portia’nın en mühim özellikleri zekâsı, kuvvetli mantığı ve hakkaniyet duygusudur. Mahkeme sahnesinde adam kılığına girerek hukuk bilgisi ve keskin zekâsıyla Antonio’nun yaşamını kurtarmış olur. Bununla birlikte merhameti korumak için çaba sarfeden konuşmasıyla oyunun etik merkezlerinden biri olur.

Shylock: Yahudi bir tefecidir ve oyunun en karmaşık karakterlerinden biridir. Gururlu, inatçı ve intikam duygusu kuvvetli bir kişiliğe haizdir. Antonio’dan geçmişte görmüş olduğu aşağılamalar sebebiyle ona karşı derin bir hiddet besler. Borç sözleşmesindeki “bir pound et” şartı onun intikam isteğini gösterir. Bununla beraber Shylock, toplumdan dışlanmış bir karakter olarak ağlatısal bir boyut da taşır. Meşhur “Bir Yahudi’nin de gözleri yok mu?” hitabı, onun insani yönünü ortaya koyar.

Jessica: Shylock’un kız evladıdır. Babasının katı ve sert hayatından kaçmak isteyen genç bir hanımdır. Lorenzo ile kaçarak Hristiyan olur ve yeni bir yaşam kurar. Jessica özgürlüğü arayan, duygusal ve bağımsız bir karakter olarak çizilir. Onun kaçışı, Shylock’un yalnızlığını ve öfkesini daha da derinleştirir.

Lorenzo: Antonio’nun arkadaşlarından biridir ve Jessica’ya aşıktır. Duygusal, yürekli ve idealist bir karakterdir. Jessica ile beraber kaçması, oyunun duygusal yanını sağlamlaştırır. Sadık bir sevgili olarak tasvir edilir.

Nerissa: Portia’nın hizmetçisi ve en yakın dostudur. Akıllı, esprili ve sadık bir karakterdir. Portia’ya her mevzuda destek verir ve mahkeme sahnesinde onunla beraber adam kılığına girer. Bununla birlikte Gratiano ile evlenir.

Gratiano: Bassanio’nun arkadaşıdır. Neşeli, konuşkan ve kimi zaman düşünmeden konuşan bir karakterdir. Hikayeye mizahi bir enerji katar. Nerissa ile evlenir ve Bassanio’ya sadık bir dosttur.,

Mevzusu

Vakalar, Venedikli tüccar Antonio’nun arkadaşı Bassanio’ya yardım etmek için Yahudi tefeci Shylock’tan almış olduğu borç ve bu borcun yol açmış olduğu vakalar çevresinde gelişir. Antonio borcu zamanında ödeyemezse Shylock’un onun vücudundan bir “bir pound et” kesmesine müsaade eden bir sözleşme yapılır ve öykü bu anlaşmanın doğurduğu acıklı sonuçlara doğru ilerler. Yapıt, hem de Bassanio’nun varlıklı mirasçı Portia ile evlenme çabasını da anlatır. Oyun süresince dostluk, aşk, intikam, hakkaniyet ve acıma benzer biçimde temalar işlenir ve bilhassa mahkeme sahnesinde hukuk ile insanlık arasındaki denge sorgulanır.

Venedik Taciri Özeti

William Shakespeare tarafınca ortalama 1596–1598 yılları aralığında yazılan Venedik Taciri (The Merchant of Venice), görünüşte bir güldürü olarak sınıflandırılsa da içinde acıklı ve ağlatısal unsurlar barındıran fazlaca katmanlı bir tiyatro eseridir. Oyun, 16. yüzyılın tecim merkezi olan Venedik’te geçer ve dostluk, borç, aşk, intikam, hakkaniyet ve acıma benzer biçimde temaları aynı hikâye içinde birleştirir.

Eserin merkezinde Venedikli varlıklı bir tacir olan Antonio ile onun yakın arkadaşı Bassanio bulunur. Öykü Antonio’nun sebebini açıklayamadığı bir hüzünle başlamasıyla açılır. Bassanio ise Belmont’ta yaşayan varlıklı ve güzel bir mirasçı olan Portia’ya talip olmak istemektedir, sadece bunu gerçekleştirmek için kafi parası yoktur. Bu yüzden Bassanio, kendisine devamlı yardım etmiş olan arkadaşı Antonio’dan borç ister. Antonio, arkadaşına yardım etmek ister fakat tüm serveti denizlerde tecim meydana getiren gemilerine bağlıdır ve elinde nakit para bulunmaz. Buna karşın Bassanio’ya destek olabilmek için bir borç anlaşması hayata geçirmeye karar verir.

Bu aşamada hikayeye Yahudi tefeci Shylock girer. Antonio ile Shylock içinde geçmişten gelen bir düşmanlık vardır; şu sebeple Antonio faiz almadan borç verdiği için Shylock’un işine zarar vermiştir ve ek olarak ona karşı açıkça aşağılayıcı bir tavır sergilemiştir. Shylock, Bassanio’ya verilmek suretiyle üç bin duka borç vermeyi kabul eder sadece alışılmışın haricinde bir koşul ileri sürer. Eğer Antonio borcu vadesinde ödeyemezse Shylock, Antonio’nun vücudundan bir “libra et” (bir pound et) kesme hakkına haiz olacaktır. Antonio bu şartı ciddiye almaz ve Bassanio’nun geleceğini düşünerek anlaşmayı kabul eder.

Bassanio borç yardımıyla Belmont’a gider ve Portia’nın evinde düzenlenen taliplik sınavına katılır. Portia’nın babası, kızının evleneceği kişiyi belirlemek için üç sandıklı bir imtihan bırakmıştır: altın, gümüş ve kurşun sandıklardan hangisini doğru seçen şahıs Portia ile evlenebilecektir.

Birçok talip yanlış seçim yapar, sadece Bassanio gösterişe değil sadeliğe kıymet veren kurşun sandığı seçerek doğru tercihi yapar ve Portia ile evlenmeye hak kazanır. Bununla birlikte Bassanio’nun arkadaşı Gratiano da Portia’nın yardımcısı Nerissa ile evlenir. Böylece hikâyenin bir yönünde duygusal bir mutluluk yaşanır.

Sadece Venedik’te işler kötüye gitmektedir. Antonio’nun tecim gemilerinin batmış olabileceği haberleri gelir ve Antonio borcunu ödeyemez. Bu durum Shylock için uzun süredir içinde biriktirdiği hiddet ve aşağılanmışlık duygusunun öcünü alma fırsatı olur. Shylock, borcun iki katı hatta daha fazlası teklif edilmesine karşın anlaşmayı bozmayı reddeder ve sözleşmenin aynen uygulanmasını ister. Böylece öykü Venedik mahkemesinde geçen meşhur dava sahnesine ulaşır.

Mahkeme sahnesi eserin acıklı zirvesidir. Venedik Dükü davaya başkanlık eder ve Antonio’nun yaşamı Shylock’un talebine bağlıdır. Bassanio ve arkadaşları borcu ödemek için büyük oranda para teklif etseler de Shylock yalnızca sözleşmenin uygulanmasını ister ve Antonio’nun etini kesme hakkını savunur. Bu sırada Portia adam kılığına girerek bir hukukçu benzer biçimde mahkemeye gelir. Mahkemede yapmış olduğu meşhur “merhametin niteliği” konuşmasında adaletin merhametle tamamlanması icap ettiğini savunur ve Shylock’u yumuşamaya çağrı eder. Sadece Shylock geri adım atmaz.

Portia ondan sonra sözleşmeyi kelimesi kelimesine yorumlayarak Shylock’u hukuken köşeye sıkıştırır. Sözleşme Shylock’a yalnızca bir pound et alma hakkı tanımaktadır; fakat Antonio’nun kanını dökmekle ilgili bir izin yoktur. Bu yüzden Shylock et kesmeye kalkarsa kan dökülmesi kaçınılmazdır ve bu da Venedik yasalarına bakılırsa kabahat sayılacaktır.

Böylece Shylock sözleşmesini uygulayamaz hale gelir. Ek olarak bir Hristiyan’ın hayatına kast etmiş olduğu için mal varlığının bir kısmını kaybetmeye mahkum edilir ve sonunda din değiştirmeye zorlanır. Bu karar hem hukukun hem de toplumun Shylock’a karşı sert tavrını ortaya koyar.

Davanın arkasından Portia ve Nerissa kimliklerini gizleyerek Bassanio ve Gratiano’dan yüzüklerini isterler. Daha ilkin eşlerine bu yüzükleri asla vermeyeceklerine söz vermiş olan iki adam, kendilerine yardım eden “hukukçuya” teşekkür etmek için yüzüklerini verir. Belmont’a döndüklerinde eşleri bu duruma kızmış benzer biçimde davranır ve böylece oyunun son kısmında yanlış anlaşılmalara dayalı bir gülmece ortaya çıkar. Sonunda Portia gerçeği açıklar; Antonio’nun gemilerinin aslen kurtulmuş olduğu haberi gelir ve tüm karakterler mutlu bir sonla birleşir.

Venedik Taciri yalnızca bir aşk yada dostluk hikayesi değildir, hem de hukuk ve terbiye üstüne kuvvetli bir münakaşa ihtiva eder. Eserde hakkaniyet ile acıma, intikam ile affetme, zenginlik ile insanlık içinde devamlı bir gerilim vardır. Shylock’un “bir Yahudi de insan değil mi?” diye soran hitabı, oyunun en kuvvetli insanlık savunularından biri olarak görülür ve eserin yüzyıllardır tartışılmasının temel sebeplerinden biridir. Bununla birlikte yapıt, devrin Avrupa toplumundaki dinî önyargıları ve Yahudilere yönelik ayrımcılığı da yansıtır.

Netice olarak Venedik Taciri, Shakespeare’in yalnızca duygusal vakaları değil, toplumsal çatışmaları da ustalıkla işlediği bir oyundur. Bir yanda dostluk ve aşkın gücü, öteki yanda hukukun katılığı ve intikam arzusu bulunur. Eserin sonunda her ne kadar mutlu bir kapanış gerçekleşse de Shylock karakteri ve mahkeme sahnesi yardımıyla hakkaniyet, acıma ve önyargı üstüne derin sorular izleyicinin zihninde kalmaya devam eder.

Venedik Taciri – Kitap Açıklaması

William Shakespeare (1564-1616): Oyunları ve şiirlerinde insanlık durumlarını dile getiriş gücüyle dört yüz senedir tüm dünya okur ve seyircilerini etkilemeyi sürdüren efsanevi yazar, en meşhur ve en kuvvetli eserlerinden kabul edilen Venedik Taciri’nde derhal her karakterle seyirciyi büyülemektedir.

Shylock başta olmak suretiyle her karakterde onca zıtlığı bir arada barındırabilen insan doğası fazlaca büyük bir maharetle sergilenmektedir. Izleyici pek sevilmiş olduğu bir karakterden, derhal bir sahne sonrasında nefret ettiğini ve bir tiradıyla yine sempati duymaya başladığını hissedebilir.

Bu yüzden Venedik Taciri, Shakespeare büyüsünün zirve noktalarından biri olmaya devam etmektedir.

(Tanıtım Bülteninden)

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!