Orman Yangınlarında Türkiye’deki Başlıca Eksikler ve Hatalar
- Erken Müdahale Eksikliği
- Geç müdahale yangının büyümesine yol açıyor.
- Bilhassa 2021 yazında yaşanmış olan büyük yangınlarda müdahalenin ilk saatlerde yetersiz olduğu görüldü.
- Bazı bölgelerde yangın başladıktan saatler sonrasında hava desteği sağlanabildi.
- Tayyare ve Helikopter Yetersizliği
- Uzun seneler yangın söndürme uçaklarının sayısı yetersizdi.
- 2021’deki büyük yangınlarda Türk Hava Kurumu (THK) uçaklarının atıl durumda olması tartışmalara niçin oldu.
- Tayyare kiralama ihalelerinde yaşanmış olan gecikmeler, yaz sezonu başlamadan ilkin hazırlıkların tamamlanmamasına yol açtı.
Türkiye’de kaç tane yangın söndürme uçağı var?
Türkiye’de 2025 itibarıyla yangın söndürme filosunda 27 tane yangın söndürme uçağı olduğu bilgisi resmi kaynaklarca belirtilmiştir.
Sadece değişik yayınlarda etken olarak vazife meydana getiren tayyare sayısının 24 tayyare olduğu da ifade edilmiştir. Bu farklılık, bazı uçakların bakım yada modernizasyon sürecinde olması ya da değişik kurumlara ilişkin envanterlerde yer alması şeklinde nedenlere dayanıyor olabilir.
Özetle:
- Toplam tayyare sayısı (envanterde): 27
- Etken olarak kullanılabilen tayyare sayısı: ortalama 24
Envanterde yer edinen uçaklar Ziraat ve Orman Bakanlığı (OGM), Türk Hava Kurumu (THK) ve öteki devlet kurumlarının ortak kullanımıyla filoda yer almakta. Bazı uçaklar kiralanmakta, bazıları ise modernize edilerek kamuya entegre edilmiştir.
- Koordinasyon Sorunları
- AFAD, belediyeler, orman genel müdürlüğü ve gönüllüler içinde yetersiz koordinasyon söz mevzusu.
- Yangın anında yetki karmaşası ve kontakt eksikliği müdahale sürecini yavaşlatıyor.
- Erken Uyarı ve İzleme Sistemlerinin Gelişmemişliği
- Uydu ve insansız hava aracı (İHA) destekli erken uyarı sistemleri sınırı olan sayıda kullanılıyor.
- Bazı yangınlar, sadece bölge halkının ihbarıyla fark edilebiliyor.
- Yangın Öncesi Eğitim ve Bilinçlendirme Eksikliği
- Halkın bir çok yangın çıkış sebepleri ve iyi mi önlenebileceği mevzusunda yeterince data sahibi değil.
- Kırsal bölgelerde kontrollü ateş, anız yakma şeklinde alışkanlıklar devam ediyor.
- Ormanların İmara Açılması Endişesi
- Yangın sonrası bazı alanların turizme yada yerleşime açılacağı yönündeki endişeler, kamuoyunda itimat yitirilmesine yol açıyor.
- Bu da yangınla mücadelede gönüllü desteğini ve toplumsal farkındalığı azaltabiliyor.
- İklim Krizi Göz Ardı Ediliyor
- Artan sıcaklıklar, kuraklık ve rüzgar şeklinde iklimsel faktörler göz önüne alınarak kafi önleyici strateji geliştirilmiyor.
- Ağaç türleri, orman planlaması ve yangın bariyerleri şeklinde uzun vadeli önlemler sınırı olan kalıyor.
✅ Ne Yapılmalı?
- Tayyare ve helikopter filosu güçlendirilmeli.
- Yangın erken uyarı ve seyretme sistemleri yaygınlaştırılmalı.
- Halk bilinçlendirilmeli ve gönüllü sistemler desteklenmeli.
- Yasal düzenlemelerle yanan alanların imara açılması kati olarak engellenmeli.
- Mahalli yönetimler, AFAD ve OGM içinde net vazife paylaşımı ve koordinasyon sağlanmalı.
Türkiye’de son 10 yılda orman yangınlarındaki kayıplar
Türkiye’de orman yangınlarında son 10 yılda ne kadar ormanlık alan yandığına dair en güvenilir veriler 2015–2024 sürecini kapsayan Orman Genel Müdürlüğü (ve ilgili resmi kaynaklar) istatistiklerine dayanmaktadır.
2015–2024 Süreci Orman Yangını Verileri
- Bu zamanda ortalama 27.332 orman yangını çıktı;
- Toplam yanan ormanlık alan: ortalama 257.622 hektar, doğrusu yılda averaj 25.762 hektar.
Bu veriler direkt Orman Genel Müdürlüğü’nün senelik yangın istatistiklerinden derlenmiştir.
Bilhassa 2021 Yılı: Büyük Yıkım
- Türkiye’de 2012‑2021 sürecini kapsayan 10 senelik dönemde (mesela 2012‑2021) çıkan yangınlarda toplam 226.845 ha ormanlık alan ziyan olmuş. Bu kaybın 139.503 ha’sı, doğrusu %61,5’i, yalnızca 2021 senesinde gerçekleşmiş.
Bu yüzden bilhassa 2021 yangınlarının acıklı tesiri, son on yıl verilerini mühim seviyede etkiliyor.
Özet Tablo
| Dönem | Yangın Sayısı | Toplam Yanan Alan (ha) | Senelik Averaj (ha) |
| 2015–2024 | ~27.330 | ~257.622 | ~25.762 |
| 2012–2021 | ~27.150 | ~226.845 (örnek dönem) | — |
| • İçinden 2021 yılı | ~2.793 yangın | ~139.503 ha (%61,5 toplam) | — |
ℹ️ Notlar ve Açıklamalar
- Değişik kaynaklar 2012‑2021 ya da 2015‑2024 şeklinde örnek süreci kullanıyor. Bu yüzden veri periyodu verirken hangi yılların kapsandığını açıkça belirtmek mühim.
- En güncel ve kapsamlı bilgiler 2015–2024 dönemine bakılırsa; 2021 yangınları bu dönemdeki kaybın ortalama üçte birinden fazlasını oluşturuyor.
- 2025 yılına ilişkin yangın verileri hemen hemen tamamlanmamış, sadece Haziran–Temmuz 2025 döneminde İzmir, Hatay şeklinde bölgelerde ciddi yangınlar yaşandı ve birçok yerleşim tahliye edildi; yanan alanlarla ilgili net rakamlar devamlı güncelleniyor.
✅ Genel Değerlendirme
- 2015–2024 döneminde ortalama 257 bin hektarlık ormanlık alan yangınlar sebebiyle tahrip oldu.
- 2021 yılı, bu sürecin en ağır kayıplarını verdiği yıl oldu; o yıl 139 bin hektarın üstünde alan kül oldu.
- Sözcüklerle ifade etmek gerekirse: son on senenin ortalama %60’ı, yalnızca tek bir yıl—2021’de yaşanmış olan yangınlara bağlı zarar anlamına geliyor.