Aziz İstanbul – Yahya Kemal Beyatlı
| Tür: | Araştırma – Tarih |
| Yazar: | Yahya Kemal Beyatlı |
| Yayınlanma Zamanı: | 2007 |
| Yayınevi: | İstanbul Fetih Cemiyeti |
| ISBN: | 9789757618492 |
Mevzusu
Aziz İstanbul, Yahya Kemal Beyatlı’nın, İstanbul’un tarihini, kültürel dönüşümünü ve içsel dokusunu özetleyen yazılarından oluşur. Fetih öncesi Bizans’tan Osmanlı dönemine kadar şehrin geçirdiği evrimi işlerken, bilhassa fethin arkasından İstanbul’un Türk ve İslam kimliği kazanmasına vurgu yapar. Yahya Kemal, şehrin mimarisinden toplumsal yapısına kadar pek fazlaca unsuru değerlendirir; zaman içinde kaybolan değerlerden ve yozlaşmadan duyduğu derin üzüntüyü dile getirir. Kitap, yazarın kişisel gözlemleriyle tarihsel bir perspektif sunarken, İstanbul’a duyulan vefayı ve haiz çıkılması ihtiyaç duyulan mirası da ön plana çıkarır.
Aziz İstanbul Özeti
Yahya Kemal Beyatlı’nın sağlığında yayımlanmayan İstanbul üstüne yazıları, ölümünden sonrasında Nihad Sami Banarlı’nın çabalarıyla Aziz İstanbul adıyla kitaplaştırılmıştır. İlk kez 1964’te İstanbul Fetih Cemiyeti tarafınca piyasaya sürülen yapıt, Yahya Kemal’in İstanbul’a duyduğu hayranlığın ve hüzünlü gözlemlerinin bir yansımasıdır.
Kitap, bilhassa “Türk İstanbul I” ve “Türk İstanbul II” başlıklı bölümlerle fetih öncesi ve sonrası İstanbul’u anlatır. Yahya Kemal, Roma’dan Osmanlı’ya kadar şehrin geçirdiği evreleri tarihsel bir bakışla inceler; fethin arkasından İstanbul’un Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecini detaylandırır. Şehrin mimari dönüşümünden, dini kimliğinin kuvvetlenmesine kadar birçok unsura değinir. Mimar Sinan şeklinde adların şehrin ruhunu iyi mi şekillendirdiğini anlatırken, zaman içinde bu ruhun kaybolduğunu ve şehrin özgünlüğünü yitirdiğini dile getirir.
Eserde, ezan sesinden yoksun kalan semtlerden, toplumdaki dini hassasiyetin zayıflamasından ve kültürel çözülmeden duyulan üzüntü sık sık vurgulanır. Kitabın sonunda, Yahya Kemal’in İstanbul’un imarı üstüne yapmış olduğu bir konuşma yer alır.
Toplamda 24 bağımsız bölümden oluşan yapıt, eski kelimeler ve dil kullanımı sebebiyle genç okuyucular için dipnotlar eşliğinde açıklamalarla desteklenmiştir. Aziz İstanbul, yalnızca bir şehrin tarihini değil, bir medeniyetin ruhunu ve hafızasını koruma çağrısıdır.
Aziz İstanbul – Kitap Açıklaması
“Türklük, beş yüz seneden beri İstanbul’u ve Boğaziçi’ni tüm beşeriyetin hayaline bu şekilde nakşetti. Mimarisini bu şehrin her tepesine, her sahiline, her köşesine kurarken güya: “Artık bu diyar dünya durdukça Türk kalacaktır.” söylediği hissedilir. Fetihten sonrasında İstanbul’a yerleşmiş olan halkın iklimle bu imtizacını kaydettikten sonrasında, yeni baştan kurmuş olduğu bu şehirde yaratmış olduğu güzelliklerin en yüksek bir kıratta bulunduğunu söylemek lâzımdır.” Yahya Kemal için İstanbul tabiı̂ güzelliğinin yanında, Türk millenin fizyolojik olarak kazanılmış olduğu mükemmeliye, kültür ve medeniye”e vardığı seviyeyi gösteren bir şehirdir. Bu sebepten olmalı ki o, İstanbul’u fazlaca sever, onun içinde yaşamaktan, onu keşfetmekten büyük zevk duyar. Türk kültür ve edebiya*nda İstanbul’un manasını ilk kavrayan yazar, Yahya Kemal’dir.
