Bulutlar Hakkında Bilgi

Bulut Oluşumu

Bulutlar, serbest atmosferde buz kristalleri ve su damlacıkları gibi parçaların bir araya gelmesiyle oluşur.

Bunun için, yeryüzünün dengesiz bir biçimde ısınmasıyla ya da başka nedenlerle yükselen havanın soğuyarak yoğunlaşması gerekir.

Bulutlar, yeryüzüne ulaşan güneş enerjisini ve yeryüzünden uzaya geri yansıyan enerji miktarını düzenleyerek iklim üzerinde önemli rol oynar.

Bulutlar, gökyüzünde bulundukları yükseklik, yapıları ve içeriklerine bağlı olarak enerjiyi farklı biçimlerde düzenlerler.

Söz gelimi, bir bulut tipi yeryüzünden yansıyan enerjiyi yeryüzüne geri yansıtarak sıcaklığı tutarken; bir başka bulut tipiyse güneş ışınlarını yansıtarak yeryüzünün ısınmasını engelleyebilir.

Örneğin, bulutsuz gecelerde havanın başka  zamanlara göre çok daha soğuk olduğunu farketmişsinizdir.

Bulutların yalıtıcı etkisi olmadığı için, böyle gecelerde yeryüzünden çok daha fazla enerji uzaya geri yansır.

 

Bulutların Sınıflandırılması

Bulutların sınıflandırılmasında kullanılan ölçütlerden biri, bulut tabanının yeryüzünden yüksekliğidir.

Yeryüzünden yükseltilerine göre üç farklı bulut tipi vardır.

Yüksek bulutların tabanı, yeryüzünden 6000 m ve daha yukarıda bulunur.

Orta yükseklikteki bulutların tabanı yerden 2000 – 6000 m; alçak bulutların tabanıysa en çok 2000 m yüksekliktedir.

Bulut sınıflandırmasında kullanılan bir başka ölçüt ise, bulutun yerden bakıldığında nasıl göründüğüdür.

Bulutları betimlemek için daha çok Latince sözcükler kullanılır.

Kümülüs sözcüğü, Latince’de “yığın” anlamına gelir.

Stratus, “tabaka”; cirrus, “saç telleri”, nimbus “yağış” anlamına gelir.

Öte yandan, yükseklerdeki bulutlar  “cirro” önekini alır.

Orta yükseklikteki bulutlarsa  “alto”. Adında “nimbo” ya da “nimbus” geçen bulutlar, yağış bulutlarıdır.

Alçak bulutların adlarına özgü tek bir ek yoktur.

Örneğin, stratokümülüs, iki farklı temel bulut biçiminin özelliklerini taşıyan bir alçak buluttur.

 

Duman

Yanma sonucu ortaya çıkan, havada asılı duran ya da hareket eden parçacıklardır.

Bir süre hareket ettikten sonra, dumanın içindeki büyük parçacıklar yere iner.

Dumanla birlikte oluşan sis, insan sağlığı açısından çok zararlıdır.

1980’li yıllarda kış aylarında Ankara’da bu durum çok sık yaşanıyordu.

 

Hortum

Kümülonimbus bulutundan yeryüzüne uzanan ve kendi ekseninde  hızla dönerek yol alan hava sütunu.

Hortum, dünyanın belli bölgelerinde sık görülen bir fırtına türüdür.

Çok büyük zararlara yol açabilir.

 

Sis

Sis, tabanı yeryüzünde olan bir buluttur.

Atmosferdeki su buharının, damlacıklar halinde yoğunlaşmasıyla oluşur.

Bunun nedenlerinden biri, sıcak havanın soğuk bir su ya da kara kütlesinin üzerinden geçmesidir.

Gece yeryüzünün aşırı soğuması ya da bir yamaç boyunca yükselen havanın soğumasıyla da sis oluşabilir.

 

Şimşek

Kümülonimbus bulutlarının zıt yüklü kutupları arasındaki elektron akışı sırasında görülen ışık patlaması.

Bu elektrik boşalımı, bulut içinde olabileceği gibi, bulutla hava arasında ya da bulutla yer arasında da gerçekleşebilir.

 

Yoğunlaşma İzi

Atamosferin düşük sıcaklıktaki bölgelerinde yol alan uçakların arkasında bıraktığı ince, çizgi biçimindeki bulutlardır.

Jet motorlarının egzosundaki su buharından kaynaklanır.

O yükseklikte havadaki nem oranının fazla olduğunu gösterir.

Ne kadar uzunsa, nem oranı o kadar fazla demektir.

Buhar izi olarak da adlandırılır.