İstiklal Marşımızın Yazılma Hikâyesi – Türk Dili ve Edebiyatı

İSTİKLÂL MARŞI

-Kahraman Ordumuza!

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten son olarak ocak.
O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;
O benimdir, o benim milletimindir sadece.

Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilâl!
Kahraman ırkıma bir gül… ne bu sertlik bu celâl?
Sana olmaz dökülen kanlarımız sonrasında helâl,
Hakkıdır, Hakk’a tapan, milletimin istiklâl.

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
Hangi deli bana zincir vuracakmış? Şaşarım!
Kükremiş sel gibiyim; bendimi çiğner, aşarım;
Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.

Garb’ın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar;
Benim inanç dolu göğsüm şeklinde serhaddim var.
Ulusun, korkma! Iyi mi bu şekilde bir îmânı boğar,
“Uygarlık!” söylediğin tek dişi kalmış canavar?

Dost! Yurduma alçakları uğratma sakın;
Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın.
Dünyaya gelecektir sana va’dettiği günler Hakk’ın…
Kim bilir, bir ihtimal yarın… bir ihtimal yarından da yakın.

Bastığın bölgeleri “toprak!” diyerek geçme, tanı!
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.
Sen şehîd oğlusun, incitme, yazıktır atanı;
Verme, dünyâları alsan da, bu aden vatanı.

Kim bu aden vatanın uğruna olmaz ki fedâ?
Şühedâ fışkıracak, toprağı sıksan şühedâ!
Cânı, cânânı, tüm varımı alsın da Hudâ,
Etmesin tek vatanımdan beni dünyâda cüdâ.

Ruhumun senden, İlâhî, şudur sadece emeli:
Değmesin ma’bedimin göğsüne nâ-mahrem eli!
Bu ezanlar-ki şehâdetleri dînin temeli
Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli

O vakit vecd ile bin secde eder –varsa- taşım;
Her cerîhamdan, İlâhî, boşanıp kanlı yaşım,
Fışkırır rûh-i mücerred şeklinde yerden na’şım;
O vakit yükselerek Arş’a kıymet, bir ihtimal başım.

Dalgalan sen de şafaklar şeklinde ey şanlı hilâl;
Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl.
Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl:
Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın özgürlük;
Hakkıdır, Hakk’a tapan milletimin istiklâl!

MEHMET AKİF ERSOY

1. Millî Marşa Duyulan İhtiyaç

Kurtuluş Savaşı yıllarında Türk milleti, Anadolu’nun işgaline karşı büyük bir savaşım veriyordu. Bu mücadelede bir tek askerî güç değil, bununla birlikte kuvvetli bir inanç, moral ve motivasyon da gerekliydi.

Bu yüzden hem cephedeki askerlerin hem de cephe gerisindeki halkın maneviyatını güçlendirecek bir millî marş yazılması düşünülmüştür. Bayrak ve millî marş, milletlerin bağımsızlık sembolleri içinde görüldüğü için yeni kurulacak devlet açısından da millî marşın mühim olduğu vurgulanmıştır.

2. Mustafa Kemal Paşa ve İsmet Paşa’nın Görüşleri

Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ile Genelkurmay Başkanı İsmet Paşa millî marş mevzusuna oldukça ehemmiyet vermektedirler. Onlara gore bu marş, halkın ve askerlerin moralini yükseltecek; ek olarak yeni devletin dış ilişkilerinde ve diplomatik görüşmelerinde millî kimliği temsil edecek mühim bir unsur olacaktı.

3. İrşat Heyetleri ve Basın Faaliyetleri

Kurtuluş Savaşı esnasında halkı ve orduyu bilgilendirmek, onlara moral vermek amacıyla çeşitli emekler yapılmıştır. Bu çalışmalarda İrşat Heyetleri ile Matbuat ve İstihbarat Müdüriyeti mühim rol oynamıştır.

Günümüz Türkçesiyle bu kurumlar, halkı aydınlatan heyetler ve basın-yayın kanalıyla data veren resmî birimler olarak düşünülebilir. Gazete ve dergiler vesilesiyle halka erişilmiş, millî savaşım ruhu canlı tutulmaya çalışılmıştır.

4. Millî Marş Yarışmasının Açılması

1920 yılının sonlarına doğru Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde millî marş yazılması mevzusu görüşülmeye başlanmıştır.

20 Aralık 1920 tarihinde Kütahya Mebusu Cemil Bey, verilen bağımsızlık mücadelesini anlatacak güzel bir marş için yarışma açıldığını ifade etmiştir. Bu yarışmanın Maarif Vekâleti, şu demek oluyor ki bugünkü anlamıyla Millî Eğitim Bakanlığı tarafınca duyurulduğu belirtilmiştir.

Yarışmayı kazanan esere 500 lira ödül verileceği açıklanmıştır.

5. İlk Şiirlerin Uygun Görülmemesi

Millî marş yarışmasının duyuru edilmesinden sonrasında Maarif Vekâleti’ne birçok şiir gönderilmiştir. Sadece 23 Aralık 1920 evveliyatına kadar gönderilen eserlerden hiçbiri uygun bulunmamıştır.

Bu şiirler, milletin verdiği büyük mücadeleyi, bağımsızlık azmini ve millî ruhu yeterince yansıtmadığı için seçilmemiştir.

6. Mehmet Âkif Ersoy’un Yarışmaya Katılmak İstememesi

Mehmet Âkif Ersoy, yarışmada para ödülü bulunmuş olduğu için başlangıçta yarışmaya katılmak istememiştir; bundan dolayı ona gore milletin bağımsızlığını özetleyen bir şiirin para karşılığında yazılması doğru değildi.

Mehmet Âkif’in yakın dostu Hasan Basri Çantay’ın anlattığına gore Âkif, yarışmaya girmeyi ve ödül almayı uygun görmemiştir. Bu tavrı, onun vatan sevgisini ve etik hassasiyetini göstermektedir.

7. Hamdullah Suphi Bey’in Mehmet Âkif’i Çağrı Etmesi

Maarif Vekili Hamdullah Suphi Bey, Mehmet Âkif Ersoy’un bu marşı yazmasını oldukça istemiştir. Zira o zamana kadar gelen şiirleri kafi bulmamıştır.

Bu yüzden Mehmet Âkif’e bir mektup yazarak yarışmaya katılmasını istemiştir. Ek olarak Hasan Basri Bey de Mehmet Âkif’i ikna etmeye çalışmıştır.

8. Mehmet Âkif’in İkna Edilmesi

5 Şubat 1921 tarihinde Hasan Basri Bey, Mehmet Âkif Ersoy’u ikna etmiştir. Sadece Mehmet Âkif, ödül parasını almayacağını bilhassa belirtmiştir.

Bunun üstüne yarışma şartlarının onun hassasiyetine uygun hâle getirileceği ve ödülün bir hayır kurumuna bağışlanabileceği açıklanmıştır. Böylece Mehmet Âkif, İstiklal Marşı’nı yazmayı kabul etmiştir.

9. İstiklal Marşı’nın Yazılması

Mehmet Âkif Ersoy, Ankara’ya ulaştıktan sonra Taceddin Dergâhı’nda kalmıştır. Bu dergâh, onun şiirlerini ve yazılarını değindiği; bununla birlikte edebî, fikrî ve kültürel sohbetlerin yapıldığı bir mekândır.

Mehmet Âkif, İstiklal Marşı’nı yazarken milletin içinde bulunmuş olduğu zor şartları, cephelerde verilen mücadeleyi, halkın bağımsızlık isteğini ve inancını düşünmüştür. Derin bir fikir ve duygu yoğunluğu içinde marşı kısa sürede tamamlamıştır.

Mehmet Âkif, milletin sabırsızlıkla beklediği bu şiiri on gün içinde tamamlamıştır.

10. 1 Mart 1921 Meclis Görüşmeleri

1 Mart 1921 günü, Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlık etmiş olduğu Meclis görüşmelerinde İstiklal Marşı mevzusu detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

Hamdullah Suphi Bey, Mehmet Âkif’in şiirini Meclis kürsüsünden öğrenim görmüştür. Şiir, milletvekilleri tarafınca büyük bir dikkat ve heyecanla dinlenmiştir.

11. Mecliste Meydana getirilen Değerlendirmeler

Birinci Meclis’te derhal her mevzu serbestçe tartışılmıştır. İstiklal Marşı’nın seçimi de bu demokratik münakaşa ortamında ciddi halde görüşülmüştür.

Meclise gönderilen şiirler arasından Mehmet Âkif’in şiiri öne çıkmıştır. Bu şiirin, Türk milletinin bağımsızlık ruhunu ve Millî Savaşım’nin anlamını en kuvvetli şekilde yansıttığı düşünülmüştür.

12. 12 Mart 1921’de İstiklal Marşı’nın Kabulü

12 Mart 1921 tarihinde Suat Bey, görüşmelerin bitirilmesini ve Mehmet Âkif Bey’in şiirinin İstiklal Marşı olarak kabul edilmesini teklif etmiştir.

Bu teklifin arkasından Mehmet Âkif Ersoy’un şiiri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafınca İstiklal Marşı olarak kabul edilmiştir.

13. Mustafa Kemal Paşa’nın Marşa Verdiği Kıymet

Gazi Mustafa Kemal Paşa, İstiklal Marşı’nı Mecliste ön sırada ve ayakta alkışlayarak dinlemiştir.

Marşın kabulünden sonrasında, bu eserin Türk milletinin inkılap ruhunu anlattığını belirtmiştir. Mustafa Kemal Paşa’nın bilhassa beğenmiş olduğu dizelerde özgürlük ve bağımsızlık kavramları öne çıkar.

Bu durum, İstiklal Marşı’nın yalnızca bir şiir değil; Türk milletinin özgürlük ve bağımsızlık anlayışının ifadesi bulunduğunu gösterir.

14. Mehmet Âkif’in Ödülü Bağışlaması

İstiklal Marşı kabul edildikten sonrasında Mehmet Âkif Ersoy, yarışma için belirlenen 500 liralık ödülü kendisi için kullanmamıştır.

Bu parayı, yoksul hanım ve küçüklere iş öğreten Darülmesai adlı kuruma bağışlamıştır. Bu davranış, Mehmet Âkif’in fedakârlığını, alçak gönüllülüğünü ve vatan sevgisini açıkça ortaya koyar.

15. İstiklal Marşı’nın Basında Yer Alması

İstiklal Marşı’nın kabulünden sonrasında bu vaka gazete ve dergilerde geniş yer bulmuştur. Pek oldukça milletvekili ve devlet adamı, Taceddin Dergâhı’nda Mehmet Âkif’i ziyaret ederek onu kutlama etmiştir.

Bu da İstiklal Marşı’nın kabulünün, devrin toplumunda ve devlet yönetiminde büyük bir sevinçle karşılandığını göstermektedir.

16. İstiklal Marşı’nın Millî Önemi

İstiklal Marşı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini, hür yaşama kararlılığını, vatan sevgisini ve inancını özetleyen en mühim millî metinlerden biridir.

Bu marş, yalnızca Kurtuluş Savaşı yıllarının ruhunu değil, bununla birlikte Türk milletinin bağımsızlık anlayışını da yansıtır. Bu yüzden İstiklal Marşı, geçmişte verilen fedakârlıkları hatırlatan ve millî bilinci güçlendiren büyük bir değerdir.