Prof. Dr. Zeynep Korkmaz (d. 5 Temmuz 1921, Nevşehir – ö. 6 Şubat 2025, Ankara, 103 yaşlarında), Akademisyen ve Türkolog. Bilhassa Türk dili üstüne yapmış olduğu kapsamlı çalışmalarla tanınmıştır.
Yaşamı ve Eğitimi
- Doğumu: 5 Temmuz 1921’de Nevşehir’de dünyaya gelmiştir.
- Eğitimi: İlkokul, ortaokul ve lise eğitimini İzmir’de tamamladıktan sonrasında, 1944 senesinde Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi (DTCF) Türk Dili ve Edebiyatı Kısmı’nden mezun olmuştur. Aynı bölümde doktorasını 1950 senesinde tamamlamıştır.
- Bilimsel niteliği olan Kariyeri: 1945 senesinde DTCF’de bilimsel destek olarak göreve başlamış, 1948 senesinde Türk dili asistanı olmuştur. 1954-1955 yıllarında Hamburg Üniversitesi’nde mesleki araştırmalar yapmış, 1957’de doçent, 1964’te ise profesör unvanını almıştır.
Bilimsel niteliği olan Katkıları ve Eserleri
Prof. Dr. Zeynep Korkmaz, Türk dilinin zamanı, gelişimi ve zenginliği üstüne yapmış olduğu çalışmalarla Türkolojiye büyük katkılar sunmuştur.
- Emek harcama Alanları: Türk dili, lehçeleri, dilbilim ve ağız emek harcamaları başlıca ilgi alanlarıdır. Bilhassa Türkiye Türkçesi grameri ve ağız araştırmaları mevzusunda öncü bir isimdir.
- Mühim Eserleri:
- Türkiye Türkçesi Grameri (Biçim Bilgisi) adlı eseriyle 2003 senesinde Türkiye Yazarlar Birliği Dil Ödülü’nü almıştır.
- Türkoloji alanında 14’ten fazla kitabı ve 250’den fazla araştırma yazısı/yazı bulunmaktadır.
- Atatürk’ün Nutuk eserini günümüz Türkçesine aktarmıştır.
Ödüller: Türk Dil Kurumu Teşvik Ödülü, Yunus Nadi Ödülü, Türkiye Yazarlar Birliği Dil Ödülü şeklinde birçok ulusal ve internasyonal ödüle layık görülmüştür.
Görevleri ve Vefatı
- Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde uzun seneler öğretim üyeliği yapmıştır.
- 1983–1990 YÖK üyesi ve 1989–1990 Başkan vekili olarak hizmet verdi
- TRT Yönetim Kurulu üyeliği ve Türk Dil Kurumu’nda çeşitli kurumsal görevler üstlendi; bilim kurulu üyeliği, dilbilgisi kolu başkanlığı şeklinde pozisyonlar da bunlara dahildi.
- Ek olarak Kadının Toplumsal Yaşamını Araştırma Derneği ve internasyonal dilbilim üyeliklerinde yer aldı.
- Prof. Dr. Zeynep Korkmaz, 6 Şubat 2025 tarihinde, 103 yaşlarında yaşamını yitirmiştir.
Prof. Dr. Zeynep Korkmaz, Türk dilinin ve kültürünün anlaşılmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına adanmış bir yaşam sürmüş, Türkoloji toplumunda “asırlık çınar” olarak anılan oldukca kıymetli bir bilim insanıdır.