Yürümek beyninizle kol, göğüs, sırt, karın, pelvis ve bacaklarınızdaki kaslar içinde fazlaca sayıda sinyal alışverişini gerektirir. Nispeten rahat görünen bir şey aslına bakarsak inanılmaz derecede karmaşıktır. Ve yürüyüşünüzün hızı ve akıcılığı sağlığınızın ve ne kadar iyi yaşlandığınızın bir göstergesi olabilir.
Vücut yaşlandıkça kaslar kütle, güç ve kalite kaybeder. Bu sürece sarkopeni denir ve kırklı yaşlarınızda adım atar. Bunun yanında sinir sistemi ise atrofi’ye uğrar, şu demek oluyor ki vücudun her yerindeki sinirler daha azca verimli çalışır ve sinir sayıları azalır.
Şu şekilde ki 20-60 yaşları içinde her yıl nöronlarınızın yüzde 0.1’ini kaybettiğiniz ve 60’tan sonrasında ise kaybın hızlandığı düşünülüyor. Eğer 90 yaşına kadar yaşarsanız, beyniniz 50 yaşındaki ağırlığına kıyasla 150 gr doku yitirmiş olacak.
Bununla beraber emek harcamalar, 45 yaşındaki adım atma hızınızın, hayatınızın ilerleyen dönemlerinde fizyolojik ve ruhsal sağlığınızın kuvvetli bir göstergesi bulunduğunu öne sürüyor. Ve 60 yaşına geldiğinizde adım atma hızınızda gözle görülür bir düşüş yaşanıyor.
Yürüyüş hızınızda ve akıcılığınızdaki azalma, Parkinson hastalığı şeklinde nörodejeneratif hastalıkların erken bir göstergesi olabilir.
Parkinson, beynin kas-iskelet sistemine gönderilmiş olduğu mesajları etkisinde bırakır ve kişinin yürüyüşünün daha yavaş, daha azca bakışımlı ve daha sendeleyici olmasına niçin olur. Bu, hastalığın erken evrelerinde fark edilebilir olsa da aynı şekilde belirsiz de olabilir.
Bilişsel gerilemeyle, yürürken adım uzunluğu da mühim seviyede kısalır. Ve bir adımın tamamlanması için ihtiyaç duyulan süre artar.
Karmaşık adım atma eylemi aslına bakarsak kendi ayaklarımıza takılıp düşmemizi engellemek için bu şekilde tasarlandı. Kaval kemiğinin ön tarafındaki kaslar, öne doğru sallanan ayakları yukarı çekmek için tasarlanmıştır. Bazı kişilerde bu kaslar başarısız olmaya adım atar ve takılıp düşerler.
Bu, ayağın aşağı düşmesi ve ayak parmaklarının yere çarpmasıyla oluşan ve tökezleme tehlikesine neden olan “ayak düşmesi” olarak bilinir. Diyabet kaynaklı sinir hasarı da buna niçin olabilir, ek olarak uzun süre çapraz bacak oturmak yada belirli yoga pozisyonlarında oturmak da bu duruma sebebiyet verebilir.
Atardamarlarda daralma
Yürürken kalça kaslarınızda, bacağınızın arkasında ve hatta baldırınızda ağrı hissediyorsanız ve hareket etmeyi bıraktığınızda bu ağrı ortadan kalkıyorsa, periferik arter hastalığınız olabilir. Hareket etmeye yada dinlenmeye bakılırsa ağrının gelip gitmesine kladikasyon (yürümekle artan baldır ağrısı) denir. Bu, bacaklarınıza kan elde eden atardamarların daralması sebebiyle meydana gelir. Yürüdüğünüzde, bacaklardaki kaslarda oksijene olan talep artar.
Daralma sebebiyle bacaklara akan atardamar kanı, oksijen ihtiyacını karşılayamaz ve kaslar anaerobik (Evet, o meşhur “anaerobik” şu demek oluyor ki oksijensiz) hale gelmiş olarak laktik asit salınımına niçin olur. Laktik asit de kramp hissine… Sadece hareket etmeyi bıraktığınızda kasların oksijene ihtiyacı minimuma iner ve bundan dolayı ağrı ortadan kaybolur.
Periferik arter hastalığı için risk faktörleri içinde sigara içmek, yüksek kolesterol, yüksek gerilim ve diyabet bulunur. Ailede vasküler hastalık öyküsü olması da bir risk faktörüdür.
Şaşırtıcı sonuçlar
Denge sorunlarıyla beraber sendeleyerek adım atma çoğu zaman aşırı alkol tüketimiyle ilişkilendirilir sadece bununla beraber B12 vitamini eksikliğinin de bir göstergesi olabilir. Erişkinlerde belirtilerin ortaya çıkması aylar, hatta seneler alırken, çocuklarda sinir sisteminin olgunlaşması ve B12 vitamininin sinir sistemini hastalıklardan korumadaki kilit görevi sebebiyle fazlaca daha kısa sürede ortaya çıkabiliyor.
Her neyse ki, B12 vitamini eksikliğini enjeksiyonlarla tedavi etmek nispeten rahat ve bir çok durumda vücut bu durumu tolere etmekte mesele yaşamıyor. Bazı durumlarda, rejime B12 açısından varlıklı yiyecekler eklemek -et, balık, yumurta ve süt ürünleri gibi- semptomları ortadan kaldırmak için kafi olmakta.
Labirentit şeklinde iç kulak sorunları da denge ve yürüyüşle ilgili sorunların kısa vadeli sebepleri içinde yer alabilir. Bu problemler bazen tedavi olmaksızın kendiliğinden çözülür.
İç kulak enfeksiyonu, kulağın o kısmındaki sıvının anormal hareketine niçin olur ve bu da kulaktan beyne giden sinir sinyallerinin yorumlanmasını zorlaştırır. Bu, vücudun bu bilgiyi görsel ve konumsal bilgiyle tam olarak bütünleştirememesine niçin olur.
Yaşlanmayla beraber, yürümek kaçınılmaz olarak zahmetli ve daha azca pürüzsüz bir hale gelir. Sadece sendeleme ve düşmede artışlar fark ederseniz -veya kısa bir süre içinde yürümek artık sizin için zor bir hale geldiyse- bu mevzuda doktorunuzu görmenizde yarar var.
Kaynak: Science Alert / Metin Aktaşoğlu tarafınca Türkçeleştirildi