2025-2026 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2.Dönem 2.Yazılı Sınavı

SORULAR

Izahat:
Sorular açık uçlu ve kısa cevaplıdır. Cevaplarınızı yazım ve noktalama kurallarına dikkat ederek yazınız.

1. Sual — Roman / Okuma — 15 Puan

Kazanım: A.2.12. Metinde edebiyat, sanat ve düşünce akımlarının/anlayışlarının yansımalarını değerlendirir.

Aşağıdaki roman parçasını okuyun.

Metin

Tren, sabaha karşı şehrin kenar mahallesinde durdu. Peronda bekleyenlerin bir çok, ellerinde eski bavullar taşıyan insanlardı. Hasan, köyden getirmiş olduğu ufak çıkını göğsüne bastırmış, karşısındaki yapınak bacalarına bakıyordu. Gri duman, gökyüzünü ağır ağır örtüyordu. Bir yanda iş arayan kalabalık, öte yanda yükselen apartmanlar vardı. Hasan, “Toprak bizi doyurmadı, bakalım kent bizi tanıyacak mı?” diye geçirdi içinden. Tarafındaki yaşlı adam ise “Kent, insanı ilkin kalabalığa katar; sonrasında yalnız bırakır.” dedi.

Sual:
Bu parçada hangi edebiyat/sanat/düşünce anlayışının izleri görülmektedir? Metinden hareketle bu anlayışın üç hususi durumunu açıklayınız.

2. Sual — Roman / Yazma — 20 Puan

Kazanım: B.1-B.12. İncelenen romanlardan biri üstüne tanıtma-değerlendirme yazısı yazar.

Okuduğunuz yada derste incelediğiniz bir romanla ilgili tanıtma-değerlendirme yazısı yazınız.

Yazınızda şu noktalara değininiz:

• Romanın adı ve yazarı
• Romanın mevzusu ve teması
• Başlıca kişiler
• Vakit ve mekân özellikleri
• Anlatıcı ve perspektif
• Dil ve üslup özellikleri
• Roman hakkında kişisel değerlendirmeniz

Yazınız minimum 8 cümle olmalıdır.

3. Sual — Tiyatro / Okuma — 15 Puan

Kazanım: A.3.8. Metnin dil, üslup ve ifade/sunum özelliklerini belirler.

Aşağıdaki tiyatro parçasını okuyun.

Metin

SAHNE: Ufak bir kasaba belediye salonu. Eski tahta sandalyeler yan yana dizilmiştir. Ortada bir masa, masanın üstünde dosyalar ve solmuş bir kasaba haritası vardır.

BAŞKAN: Bu eski kütüphaneyi yıkıp yerine otopark yaparsak kasabanın trafik problemi çözülür.
ÖĞRETMEN: Trafik çözülür bir ihtimal fakat evlatların kitaplarla kurduğu bağ kopar.
BAŞKAN: Kitap isteyen telefondan da okur artık. Vakit değişti öğretmen hanım.
ÖĞRETMEN: Vakit değişti diye hafızamızı betonun altına mı gömelim?
GENÇ: Ben o kütüphanede ilk kez bir roman okudum. Kimi zaman bir bina, insanoğlunun hayatında yalnızca bina değildir.
BAŞKAN: Duygularla karar verilmez.
ÖĞRETMEN: Duygusuz kararlarla da gelecek kurulmaz.

Sual:
Bu tiyatro parçasının dil, üslup ve anlatım/sunum özelliklerinden dört tanesini belirleyiniz. Belirlediğiniz özellikleri metinden örneklerle açıklayınız.

4. Sual — Deneme / Okuma — 15 Puan

Kazanım: A.4.9. Metinde ortaya konulmuş olan informasyon ve yorumları ayırt eder.

Aşağıdaki tecrübe etme metnini okuyun.

Metin

Tecrübe etme, yazarın herhangi bir mevzuda kati hükümlere varmadan düşüncelerini yokladığı bir yazı türüdür. Bu türde yazar, okurla konuşuyormuş şeklinde içten bir ifade kurar. Bana bakılırsa denemeyi kıymetli kılan şey, okura hazır sonuçlar vermemesi; onu düşünmeye çağırmasıdır. Bir tecrübe etme metninde bilimsel makaledeki şeklinde kanıtlama zorunluluğu yoktur; fakat düşüncelerin tutarlı olması beklenir. İyi bir tecrübe etme, insanoğlunun zihninde ufak bir pencere açar. O pencereden bakınca bildiğimizi sandığımız şeyleri tekrardan görmeye başlarız.

Sual:
Bu metinde yer edinen üç informasyon cümlesini ve üç yorum cümlesini belirleyiniz. Data ve yorum cümleleri arasındaki farkı özetlemek gerekirse açıklayınız.

5. Sual — Tecrübe etme / Dil Bilgisi — 15 Puan

Kazanım: A.4.15. Metinlerden hareketle dil bilgisi çalışmaları yapar.

Aşağıdaki parçada yazım, noktalama ve ifade bakımından yanlışlıklar vardır.

Metin

Tecrübe etme de yazar, kati yargılara ulaşmakdan oldukça düşüncelerini yoklar. Bu türde herkez aynı sonuca varmak zorunda değildir zira tecrübe etme okuru da düşünmeye çağırır. Montaignein Denemeler adlı eseri türün mühim başlangıçlarından biri kabul edilir. Bana bakılırsa iyi bir tecrübe etme, okura bir tek informasyon vermez; onun kendi fikrini sorgulamasınıda sağlar.

Sual:
Bu parçadaki beş hatası belirleyiniz ve doğru biçimlerini yazınız. Arkasından paragrafın ana düşüncesini bir cümleyle emareniz.

6. Sual — Söylev / Nutuk — 20 Puan

Kazanım: A.4.13. Yazar ve metin arasındaki ilişkiyi değerlendirir.

Aşağıdaki söylev parçasını okuyun.

Metin

Gençler! Bir milletin geleceği yalnızca haiz olduğu imkânlarla değil, o imkânları hangi bilinçle kullandığıyla şekillenir. Sizden beklenen, hazır bulduğunuz değerleri tüketmek değil; onları geliştirerek yarına taşımaktır. Dilinizi koruyunuz; zira dil, bir milletin hafızasıdır. Bilgiyi arayınız; zira bilgisiz cesaret, yönünü bilmeyen bir gemiye benzer. Haksızlık karşısında susmayınız; zira suskunluk kimi zaman haksızlığın en kuvvetli yardımcısı olur.

Sual:
Bu söylev parçasından hareketle konuşmacının kişiliği, amacı, hedef kitlesi ve fikir dünyası hakkında çıkarımlarda bulununuz. Yazar ile metin arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

CEVAP ANAHTARI VE PUANLAMA

1. Sual — Roman / Okuma — 15 Puan

Beklenen yanıt:

Parçada ağırlıklı olarak toplumcu gerçekçi / toplumsal gerçekçi anlayışın izleri görülmektedir. Talebe “gerçekçi anlayış”, “toplumcu bakış”, “toplumsal sorunları öne çıkaran roman anlayışı” şeklinde ifadelerle de doğru sonuca ulaşabilir.

Ihtimaller içinde açıklamalar:

• Parçada köyden kente göç, iş arama ve yoksulluk şeklinde toplumsal problemler ele alınmıştır.
• Hasan’ın kent karşısındaki çaresizliği bireysel bir duygu şeklinde görünse de arka planda ekonomik ve toplumsal koşullar vardır.
• Yapınak bacaları, apartmanlar, kalabalık ve yalnızlık şeklinde unsurlar çağıl kent yaşamının eleştirisini yansıtır.
• Dil mütevazi ve anlaşılırdır; vakalar gündelik yaşam gerçekliği içinde verilmiştir.
• Kişinin toplumla ve ekonomik düzenle ilişkisi öne çıkarılmıştır.

Puanlama:

• Anlayışı doğru belirleme: 5 puan
• Metinden üç özellik çıkarma: 6 puan
• Özellikleri metinle ilişkilendirerek izahat: 4 puan

2. Sual — Roman / Yazma — 20 Puan

Beklenen yanıt:

Öğrencinin okumuş olduğu yada incelemiş olduğu bir roman üstüne tanıtma-değerlendirme yazısı yazması beklenir. Yanıt öğrencinin seçtiği romana bakılırsa değişebilir.

Örnek yanıt:

İncelediğim roman, Reşat Nuri Güntekin’in “Çalıkuşu” adlı eseridir. Roman, Feride adlı genç bir öğretmenin yaşamış olduğu aşk, kırgınlık ve mücadeleler çevresinde gelişir. Eserde bireysel duyguların yanında Anadolu’nun toplumsal yaşamı da dikkat çeker. Feride, kuvvetli, gururlu ve idealist bir karakter olarak öne çıkar. Romanın değişik mekânlarda geçmesi, kahramanın benliğinin içindeki değişimi de yansıtır. Eserde çoğu zaman gözlemci ve yer yer kahramanın duygularına yaklaşan bir ifade vardır. Dil mütevazi, akıcı ve yer yer duygusaldır. Bana bakılırsa romanın en kuvvetli yönü, Feride’nin kişiliği üstünden hem bireysel bir hikâyeyi hem de devrin toplumsal yapısını yansıtmasıdır.

Puanlama:

• Romanın adı, yazarı, mevzusu ve temasını belirtme: 4 puan
• Şahıs, süre ve mekân özelliklerine değinme: 4 puan
• Anlatıcı, perspektif, dil ve üslup özelliklerini değerlendirme: 5 puan
• Kişisel değerlendirme ve gerekçelendirme yapma: 4 puan
• Minimum 8 cümle, ifade bütünlüğü, yazım ve noktalama: 3 puan

3. Sual — Tiyatro / Okuma — 15 Puan

Beklenen yanıt:

Talebe tiyatro metninin dil, üslup ve sunum özelliklerinden dört tanesini belirlemelidir.

Ihtimaller içinde doğru cevaplar:

• Diyalog tekniği kullanılmıştır. Kişilerin konuşmaları vesilesiyle vaka ve çatışma verilmektedir.
• Sahne yönergesi vardır. “Ufak bir kasaba belediye salonu…” ifadesi mekânı ve sahne düzenini tanıtır.
• Dil mütevazi ve konuşma diline yakındır. Kişiler günlük hayatta kullanılabilecek cümlelerle konuşmaktadır.
• Üslup tartışmacıdır. Başkan ve öğretmen değişik görüşleri savunmaktadır.
• Kısa ve etkili cümleler kullanılmıştır. Bu durum sahnedeki gerilimi artırır.
• Sunumda mekân unsurları işlevseldir. Harita, masa, iskemle ve dosyalar belediye toplantısı atmosferini oluşturur.
• Karşıt görüşler üstünden çatışma kurulmuştur. Başkan faydacılığı, öğretmen ise kültürel belleği savunur.

Puanlama:

• Dört özelliği doğru belirleme: 8 puan
• Her özelliği metinden örnekle izahat: 4 puan
• Tertipli ve anlaşılır ifade: 3 puan

4. Sual — Tecrübe etme / Okuma — 15 Puan

Data cümlelerine örnekler:

• “Tecrübe etme, yazarın herhangi bir mevzuda kati hükümlere varmadan düşüncelerini yokladığı bir yazı türüdür.”
• “Bu türde yazar, okurla konuşuyormuş şeklinde içten bir ifade kurar.”
• “Bir tecrübe etme metninde bilimsel makaledeki şeklinde kanıtlama zorunluluğu yoktur.”
• “Düşüncelerin tutarlı olması beklenir.”

Yorum cümlelerine örnekler:

• “Bana bakılırsa denemeyi kıymetli kılan şey, okura hazır sonuçlar vermemesi; onu düşünmeye çağırmasıdır.”
• “İyi bir tecrübe etme, insanoğlunun zihninde ufak bir pencere açar.”
• “O pencereden bakınca bildiğimizi sandığımız şeyleri tekrardan görmeye başlarız.”

Data-yorum farkı:

Data cümleleri nesnel, kanıtlanabilir yada genel kabul gören açıklamalardır. Yorum cümleleri ise yazarın kişisel görüşünü, değerlendirmesini ve öznel bakışını yansıtır.

Puanlama:

• Üç informasyon cümlesini doğru belirleme: 6 puan
• Üç yorum cümlesini doğru belirleme: 6 puan
• Data ve yorum farkını izahat: 3 puan

5. Sual — Tecrübe etme / Dil Bilgisi — 15 Puan

Doğru düzeltmeler:

1. Tecrübe etme de → Denemede
   Burada “-de” bulunma hâl ekidir, bitişik yazılmalıdır.
2. ulaşmakdan → ulaşmaktan
   Ünsüz benzeşmesi gereği “-dan” eki “-tan” biçimine dönüşür.
3. herkez → hepimiz
   Sözcüğün doğru yazımı “hepimiz”tir.
4. değildir zira → değildir; zira
   İki yargı içinde noktalı virgül ya da virgül kullanılmalıdır.
5. Montaignein → Montaigne’in
   Hususi ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılır.
6. sorgulamasınıda → sorgulamasını da
   Bağlaç olan “da” ayrı yazılır.

Ana düşünce:

Tecrübe etme, kati sonuçlar dayatmaktan oldukça okuru düşünmeye ve kendi fikirlerini sorgulamaya yönelten bir türdür.

Puanlama:

• Beş hatası belirleme: 5 puan
• Beş hatası doğru halde düzeltme: 5 puan
• Ana düşünceyi doğru belirtme: 3 puan
• Yazım, noktalama ve ifade düzeni: 2 puan

6. Sual — Söylev / Söylev — 20 Puan

Beklenen yanıt:

Konuşmacı bilgili, mesuliyet sahibi, idealist ve toplumsal duyarlılığı yüksek biri olarak görünmektedir. Amacı gençleri dil, informasyon, hakkaniyet ve millî şuur mevzusunda uyarmak ve harekete geçirmektir. Hedef kitlesi gençlerdir. Metinde “Gençler!” hitabı bu durumu açıkça gösterir. Konuşmacının fikir dünyasında dilin korunması, bilginin aranması, haksızlık karşısında susulmaması ve değerlerin geleceğe taşınması önemlidir. Yazar ile metin içinde kuvvetli bir ilişki vardır; zira metin, konuşmacının gençliğe duyduğu itimatı, topluma karşı mesuliyet anlayışını ve geleceğe yönelik beklentilerini yansıtmaktadır.

Puanlama:

• Konuşmacının kişiliği hakkında çıkarım yapma: 4 puan
• Konuşmacının amacını belirleme: 4 puan
• Hedef kitleyi belirleme: 3 puan
• Fikir dünyasını metinden hareketle izahat: 5 puan
• Yazar-metin ilişkisini değerlendirme: 4 puan

SORU – KAZANIM EŞLEŞTİRMESİ – SENARYO 1

Sual	Birim	Alan	Kazanım	Puan
1	Roman	Okuma	A.2.12. Metinde edebiyat, sanat ve düşünce akımlarının/anlayışlarının yansımalarını değerlendirir.	15
2	Roman	Yazma	B.1-B.12. İncelenen romanlardan biri üstüne tanıtma-değerlendirme yazısı yazar.	20
3	Tiyatro	Okuma	A.3.8. Metnin dil, üslup ve ifade/sunum özelliklerini belirler.	15
4	Tecrübe etme	Okuma	A.4.9. Metinde ortaya konulmuş olan informasyon ve yorumları ayırt eder.	15
5	Tecrübe etme	Dil Bilgisi	A.4.15. Metinlerden hareketle dil bilgisi emekleri yapar.	15
6	Söylev / Söylev	Okuma	A.4.13. Yazar ve metin arasındaki ilişkiyi değerlendirir.	20
Toplam				100