Anadolu Beylikleri

12. yüzyılın sonlarında Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde kurulan küçük Türk beylikleri. Bu beyliklerin başındakiler genellikle Selçuklu valisi ya da uç beyleriydiler. O dönemde Moğolların sıkı baskısı altında giderek güçsüzleşen Selçuklu Devleti çökmek üzere olduğundan, bu beylerin her biri onun yerini almak amacındaydı. Bu yüzden sayıları yirmiyi geçen Anadolu Beylikleri 12. yüzyılın sonlarından 14. yüzyılın ortalarına dek birbirleriyle savaştılar. Güçlü olanlar küçükleri yenip kendilerine kattıklarından, sayıları zamanla azaldı. Başlangıçta, en güçlüleri Karamanoğulları ile Germiyanoğulları’ydı.

Osmanoğulları bunlara göre çok güçsüzdü. Kıyı beylikleri kurulunca Germiyanoğulları da güçsüzleşti ve bir iç beylik durumuna düştü. Osmanoğulları, Marmara kıyılarını alarak Karasioğullarını ortadan kaldırdılar ve Rumeli’ye geçtiler. Böylece Anadolu iktidarının en güçlü adayı olarak ortaya çıkmış oluyorlardı. Osmanoğulları, beyliklerin kimi kentlerini satın alarak, kimilerini de akrabalık yoluyla ele geçirerek Anadolu kesiminde çok güçlendi.

Karamanoğulları, Osmanoğulları’nı yok etmek için Anadolu beyleri, Memlükler, Akkoyunlular, Bizanslılar, Rumlar ve Macarlar ile birleşti. Ama her defasında Osmanoğulları’na yenilerek biraz daha güçten düştüler. Sonunda Osmanoğulları hepsini ortadan kaldırarak, Anadolu’da Türk birliğini gerçekleştirdi.

Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde kısa ya da uzun bir süre egemenlik kurmuş olan beylikler alfabe sırasına göre şunlardır: Alaiye Beyliği (Alanya), Artukoğulları (Mardin, Diyarbakır), Aydınoğulları (Aydın), Candaroğulları “İsfendiyaroğulları” (Kastamonu, Sinop), Danişmendoğulları (Amasya, Tokat, Sıvas, Yozgat, Çorum, Malatya), Dulkadiroğulları (Elbistan, Maraş), Eretna Beyliği (Kayseri, Sıvas), Eşrefoğulları (Beyşehir), Germiyanoğulları (Kütahya yöresi), Hamitoğulları (İçel, Antalya), Hüsamettin Çobanoğulları (Kastamonu), İnançoğulları (Denizli), İzmiroğlu Beyliği (İzmir), Kadı Burhanettin Beyliği (Kayseri, Sıvas), Karamanoğulları (Karaman, Konya), Karesi Beyliği (Balıkesir), Mengücekoğulları (Kemah, Erzincan), Menteşoğulları (Muğla), Osmanoğulları (Bilecik, Bursa), Pervaneoğulları (Sinop), Ramazanoğulları (Adana), Sahipataoğulları (Afyon), Saltukoğulları (Erzurum), Saruhanoğulları (Manisa).