* Türkçe’nin iki büyük kolundan birine (Çağatay Lehçesi’ne) bağlı olarak gelişen bugünkü Özbek edebiyatı Çağatay edebiyatının bir devamıdır.
* Özbeklerin zengin bir halk edebiyatı geleneği vardır. Alpamış, Köroğlu… çevresinde oluşan destanlar; aşk öyküleri, masal, atasözü, mani, ninni, türkü, ağıt, alkış, kargış, bilmece, atışma, taşlama, sözlü halk tiyatrosu bu ürünlerdendir. Bunlar, 1918’den sonra bilimsel olarak derlenip yazıya geçirilmeye başlanmıştır. Doğal olarak bu ürünler bugünün edebiyatına da bir temel oluşturmuştur.
* Çağdaş Özbek edebiyatı, 1860’tan 1910’lu yıllara kadar bizdeki Tanzimat dönemini andıran bir hazırlık dönemi yaşamıştır.
* Biçimde eskiye, özde yeniye bağlılık gözlenmektedir.
* Edebiyat; toplumu aydınlatma, eğitim, toplumsal aksaklıklar… türünden sorunlara yönelmiştir.
* Bu farklılaşma ve Mehmet Emin Yurdakul, Ziya Gökalp, İsmail Gaspıralı’nın Türkistan’a yayılmaya başlayan düşünceleri, Özbekistan’da da bir yenilik akımı (Cedidcilik) ve millî edebiyat anlayışı uyandırmaya başlamıştır.
* Özbek edebiyatında yenilikçi (Cedidci) dönemi (1903), bu ulusal uyanışla başlamış ve 1930’lara kadar süregitmiştir. Hamza Hakimzade Niyazi, Abdurrauf Fıtrat gibi yazarlar çağdaş edebiyatın öncülüğünü yapmışlardır. Bu dönemde Terakki, Hurşit, Şöhret, Turan, Sada-yı Türkistan, Hürriyet, Ayine gibi gazete ve dergiler yayımlanmış; modern şiir, öykü, oyun… türünde eserler yazılmaya başlamıştır. Ancak, 1925’ten sonra Sovyetler Birliği’nin sanat anlayışı edebiyatta da etkisini duyurmaya başlamıştır.
* 1991’de Özbekistan’ın bağımsızlığını kazanmasıyla ülkede “ulusal içerikli” bir edebiyat gelişmeye başlamıştır.
Bu edebiyatın başlıca temsilcileri şunlardır:
Özbek Yazılı Edebiyatı
Ayrıca bakınız ⇒
Türkiye Dışındaki Çağdaş Türk Edebiyatı
Karakter, Kişilik, Alışkanlık ve Mizaç Nedir? İnsan ve insanı idrak etmek; tarihin her döneminde hem…
Kitap Diyarı internet sayfasında gezinirken deneyiminizi geliştirmek için çerezleri kullanıyoruz. Bu çerezlerden, gerektiği benzer biçimde…
Seçimlerine nazaran ilerleyen kontrol Bir Kitap Buluyorsun… Okur Ruhun Ortaya Çıkıyor Bu testte doğru ya…
Gözlemci Bakış Açısı Nedir? Edebiyat, bir olay örgüsünü yalnız anlatmak değil, onu belirli bir pencereden…
Dere Roman Nedir? Edebiyat, insan deneyimini ve toplumsal dönüşümü kayıt altına alan en kuvvetli sanat…
Kur’an İncil ve Tevrat’ın Sümerdeki Kökeni – Muazzez İlmiye ÇığTür:Araştırma – TarihYazar:Muazzez İlmiye ÇığYayınlanma Zamanı:2015Yayınevi:Kaynak…